Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Türkan Mete, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla Samsun'da yaptığı değerlendirmede, sık susama ve idrara çıkmanın diyabet belirtileri arasında olabileceğini söyledi. Hastalığın özellikle tip 2'de uzun süre fark edilmeyebileceğine dikkat çeken Mete, şikâyeti olanların hekim değerlendirmesini ertelememesi gerektiğini belirtti.
Diyabet belirtileri neden fark edilmeyebilir?
Diyabet, vücudun yeterli insülin üretememesi veya ürettiği insülini etkili kullanamaması sonucunda kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık. Normalden fazla susama ve sık idrara çıkmanın yanı sıra halsizlik, bulanık görme ve istemsiz kilo kaybı da belirtiler arasında yer alıyor.
Prof. Dr. Mete, tip 2 diyabette şikâyetlerin yavaş gelişebildiğini, bazı kişilerin kan şekeri yüksekliğini ancak kan testleri sonucunda öğrendiğini ifade etti. Belirtilerin görülmesi tek başına diyabet tanısı anlamına gelmiyor; şikâyetlerin nedeni için hekim değerlendirmesi gerekiyor.
Kan şekeri yükseldiğinde böbreklerden idrarla daha fazla şeker ve su atılabiliyor. İdrarla sıvı kaybı da susama hissinin artmasına yol açabiliyor.
Tip 1 ve tip 2 diyabet arasındaki fark
Tip 1 diyabette vücut çok az insülin üretiyor ya da hiç üretemiyor. Tip 2 diyabette ise vücut insülini etkili kullanamıyor; zamanla insülin üretimi de yetersiz kalabiliyor.
Tip 1 diyabette belirtiler hızlı ortaya çıkabilirken tip 2'de daha hafif seyredebilir ve uzun süre fark edilmeyebilir. Bu nedenle şikâyetin bulunmaması, özellikle risk faktörleri taşıyan kişilerde tarama ihtiyacının hekimle değerlendirilmesine engel değil.
Diyabet riski kimlerde artabiliyor?
Mete'nin verdiği bilgiye göre ailede tip 2 diyabet öyküsü bulunması, fazla kilo ve fiziksel hareketsizlik, hastalık riskini artırabilen etkenler arasında. Daha önce gebelik diyabeti geçirmiş olmak da risk faktörleri arasında sayılıyor.
Bu faktörlerden birinin bulunması kişinin mutlaka diyabet geliştireceği anlamına gelmiyor. Ancak Mete, risk taşıyan kişilerin herhangi bir şikâyetleri olmasa bile tarama gereksinimlerini hekimleriyle görüşmelerinin önemli olduğunu vurguladı.
Diyabet tanısı için hangi testler kullanılıyor?
Tanıda açlık kan şekeri ve HbA1c testlerinden, gerekli durumlarda ise şeker yükleme testi olarak bilinen oral glukoz tolerans testinden yararlanılıyor. Açlık kan şekeri, açlık döneminin ardından kandaki şeker düzeyini ölçerken şeker yükleme testinde glukoz içeren sıvı alınmadan önce ve sonrasında ölçüm yapılıyor.
HbA1c testi, yaklaşık son iki ila üç aylık ortalama kan şekeri düzeyi hakkında bilgi veriyor. Mete, hangi testin seçileceğinin ve sonucun doğrulanması için testin tekrarına ihtiyaç olup olmadığının kişinin belirtilerine ve sağlık durumuna göre belirlendiğini söyledi.
Erken tanı ve düzenli takip neden önemli?
Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri, gözlerdeki ve böbreklerdeki damarların yanı sıra sinirleri ve kalp-damar sistemini etkileyebiliyor. Diyabete bağlı sorunlar arasında görme kaybı, böbrek yetmezliği ve ayaklarda yara gelişimi de bulunabiliyor.
Mete, erken tanının tedavi ve takip planının zamanında oluşturulmasına imkân verdiğini belirtti. Diyabet tanısı alan kişilerin düzenli hekim kontrolünü ve kan şekeri takibini sürdürmesi, hastalığın yönetimi açısından önem taşıyor.
