İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Düriye Sıla Karagöz Özen, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla Samsun'da yaptığı açıklamada, tip 2 diyabetin gençlerde ve çocuklarda da görülebildiğine dikkat çekti. Diyabet belirtileri arasında aşırı susama, sık idrara çıkma ve iştah artışını sayan Özen, risk taşıyan kişilere sağlık kuruluşuna başvurma çağrısı yaptı.
Gençlerde diyabet belirtileri neden önemli?
Medicana International Samsun Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Özen, obezite sıklığındaki artışla birlikte insülin direnci ve tip 2 diyabetin ergenlik döneminden itibaren, hatta çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi. Kilo artışıyla ilişkili yüksek tansiyon ve diyabetin daha genç yaşlarda da karşılarına çıktığını belirtti.
Özen, özellikle fazla kilosu ve ailesinde diyabet öyküsü bulunan gençlerin, hastalığa işaret edebilecek yakınmaları varsa bir sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirilmesini önerdi. Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin çocukluktan itibaren günlük yaşamın parçası olması gerektiğini vurguladı.
Diyabet belirtileri nelerdir?
Özen'in verdiği bilgiye göre kan şekeri belirgin biçimde yükseldiğinde çok su içme, sık idrara çıkma, doymama hissi ve iştah artışı ortaya çıkabiliyor. Bu yakınmalardan biri görülebileceği gibi birkaçı bir arada da bulunabiliyor.
Uzman hekim, kan şekeri ciddi biçimde bozulduğunda kilo kaybı ve halsizliğin de görülebileceğini ifade etti. Sinir hasarına bağlı ayaklarda yanma, karıncalanma veya his kaybı da diyabetle ilişkili yakınmalar arasında yer alabiliyor.
Bu belirtiler tek başına diyabet tanısı anlamına gelmiyor. Yakınması olan kişilerin tanı ve değerlendirme için sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor.
Prediyabet döneminde belirti olmayabilir
Özen, kan şekeriyle ilgili bozulmaların her zaman hemen hissedilmediğini, kişilerin uzun süre belirti yaşamadan hayatlarını sürdürebildiğini söyledi. Tetkiklerde kan şekerinin sınırda bulunmasının ardından yaşam tarzı değişikliklerinin öneminin gözden kaçırılabildiğini de belirtti.
Prediyabet, kan şekeri düzeyinin normalden yüksek olduğu ancak diyabet tanısı için kullanılan düzeye ulaşmadığı dönemi ifade ediyor. Özen, bu dönemde de damarlarla, gözlerle, böbreklerle ve sinirlerle ilgili sorunların başlayabileceğine dikkat çekti.
Uzman hekim, kan şekerindeki bozulmanın belirti vermeden de sağlığı etkileyebileceğinin bilinmesini istedi. Bu nedenle değerlendirme ve ölçümlerin kişisel riskler doğrultusunda sağlık profesyonelleriyle planlanması önem taşıyor.
Türkiye'de diyabetin görülme sıklığı
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2024 yılı tahminlerine göre Türkiye'de 20-79 yaş grubunda yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Aynı tahminlerde bu yaş grubundaki diyabet yaygınlığı yüzde 16,3, yaşa göre standartlaştırılmış yaygınlık ise yüzde 16,5 olarak hesaplandı.
Federasyonun verileri, Türkiye'yi kendi Avrupa bölgesi içinde hem diyabetli yetişkin sayısında hem de yaşa göre standartlaştırılmış diyabet yaygınlığında ilk sıraya yerleştiriyor. Bunlar doğrudan hasta sayımı değil, belirli yaş grubuna ilişkin tahminlerdir.
Federasyon ayrıca Türkiye'de diyabetle yaşayan yetişkinlerin yaklaşık yüzde 45,5'inin tanı almamış olabileceğini tahmin ediyor. Bu oran, belirti vermeyen kişilerin de değerlendirme ihtiyacına ilişkin önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Tarama ve yaşam alışkanlıkları için ne öneriliyor?
Doç. Dr. Özen, diyabet riskine karşı beslenme düzenine, fiziksel aktiviteye ve uyku düzenine dikkat edilmesini önerdi. Ölçümlerin de kişilerin sağlık durumuna ve klinik kılavuzlarda önerilen aralıklara göre yaptırılması gerektiğini söyledi.
Uzman hekim, belirtileri fark edenlerin veya risk taşıdığını düşünenlerin bir sağlık kuruluşuna başvurmasının önemini vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü de diyabet tanısında kan şekeri ölçümlerinin kullanıldığını belirtiyor.
