Sosyal Güvenlik Kurumu, malulen emeklilik şartları konusunda milyonlarca çalışanı ilgilendiren önemli bir hatırlatma yaptı. Buna göre çalışma gücü kaybı, kişinin ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten önce oluşmuşsa malullük aylığı bağlanmıyor.
Buradaki kritik ayrıntı, kişinin sigorta başlangıcından önce herhangi bir hastalığının bulunması değil; rahatsızlığın o tarihte malul sayılmasını gerektirecek seviyede olması. Bu durum SGK Sağlık Kurulunun rapor ve tıbbi belgeler üzerinden yaptığı incelemeyle belirleniyor.
Kimler malulen emekli olamaz?
SGK Sağlık Kurulu, sigortalının çalışma hayatına başlamadan önce malul sayılmasını gerektirecek düzeyde hastalığı veya engeli bulunduğuna karar verirse malullük hükümleri uygulanmıyor.
Başka bir ifadeyle çalışma gücünün en az yüzde 60’ının sigorta başlangıcından önce kaybedildiği belirlenen kişilere, sonradan prim şartlarını tamamlasalar bile malullük aylığı bağlanmıyor. Bu kişilerin emeklilik durumu yaşlılık sigortası hükümleri kapsamında değerlendiriliyor.
Malulen emeklilik şartları nelerdir?
Malullük aylığı alabilmek için yalnızca sağlık kurulu raporu yeterli olmuyor. SGK tarafından aranan temel şartların birlikte sağlanması gerekiyor.
Sigortalının çalışma gücünün veya iş kazası ve meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60’ını kaybetmiş olması gerekiyor. Bu kaybın ilk sigortalılık tarihinden sonra meydana gelmesi şartı aranıyor.
Ayrıca kişinin en az 10 yıldır sigortalı olması ve toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemesi gerekiyor. Başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlarda 10 yıllık sigortalılık şartı aranmazken 1800 prim günü yeterli kabul ediliyor.
1800 prim günü olan herkes malulen emekli olabilir mi?
1800 prim gününü tamamlamak tek başına emeklilik hakkı doğurmuyor. Sigortalının en az yüzde 60 çalışma gücü kaybının bulunduğunun SGK Sağlık Kurulu tarafından kabul edilmesi gerekiyor.
Çalışanın yetkili bir hastaneden aldığı engelli sağlık kurulu raporu da tek başına malulen emeklilik kararı anlamına gelmiyor. Hastanenin düzenlediği raporlar ve raporun dayanağı olan tıbbi belgeler SGK Sağlık Kurulu tarafından ayrıca inceleniyor. Nihai “maluldür” veya “malul değildir” kararını SGK veriyor.
Sigortadan önce hastalığı olanlar nasıl emekli olabilir?
İşe girmeden önce malul olduğu belirlenenlerin emeklilik hakkı tamamen ortadan kalkmıyor. Bu kişiler, çalışma gücü kaybı nedeniyle yaşlılık aylığına ilişkin özel hükümlerden yararlanabiliyor.
Gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısı; ilk işe giriş tarihine, sigortalılık statüsüne ve SGK tarafından belirlenen çalışma gücü kaybı oranına göre değişiyor. Bazı gruplarda 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3600 ila 3960 arasında değişen prim günleri gündeme gelebiliyor. Bu nedenle her çalışanın dosyasının kendi sigorta başlangıcına göre değerlendirilmesi gerekiyor.
Malullük aylığı için çalışma şartı var mı?
Malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının çalıştığı işten ayrılması, bağımsız faaliyet yürütüyorsa faaliyetine son vermesi ve SGK’ye yazılı başvuruda bulunması gerekiyor.
Bağ-Kur kapsamında kendi adına çalışanların ayrıca genel sağlık sigortası primi dahil olmak üzere SGK’ye prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması şartı aranıyor.
Malulen emeklilik başvurusu nasıl yapılır?
Başvurular, bağlı bulunulan sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yazılı dilekçeyle gerçekleştiriliyor. SGK, başvuru sahibini yetkilendirilmiş hastaneye sevk ederek sağlık kurulu raporu düzenlenmesini sağlıyor.
Başvuru tarihinden önceki son altı ay içinde SGK tarafından yetkilendirilmiş hastaneden alınan uygun bir rapor bulunması durumunda, yeni bir sevk yapılmadan mevcut belgeler üzerinden işlem yürütülebiliyor.
Malulen emeklilik başvurusu reddedilirse ne yapılır?
SGK Sağlık Kurulunun verdiği “malul değildir” kararına karşı sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi aracılığıyla dilekçe verilerek itiraz edilebiliyor.
İtiraz dosyası Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor. Kurul, sağlık raporlarını ve tıbbi belgeleri yeniden değerlendirerek nihai kararını veriyor.
Malullük aylığı kontrol muayenesinde kesilebilir
SGK, gerekli gördüğü durumlarda malullük aylığı alan kişiyi kontrol muayenesine çağırabiliyor. Yapılan yeni değerlendirmede çalışma gücü kaybının malullük sınırının altına indiği belirlenirse aylık kesilebiliyor.
Kontrol muayenesine belirtilen süre içinde gitmeyenlerin aylık ödemeleri de durdurulabiliyor. Bu nedenle SGK tarafından gönderilen kontrol muayenesi bildirimlerinin takip edilmesi önem taşıyor.
Emeklilik şartları ilk sigorta tarihi, sigortalılık statüsü ve sağlık kurulu kararına göre değişebilir. Kesin değerlendirme SGK tarafından kişisel dosya üzerinden yapılır.
