Türk sinema tarihinin en çok konuşulan ancak ayrıntıları en az bilinen dönemlerinden biri, 1970’lerde başlayan erotik film furyası oldu. Dönemin afişlerinde kullanılan iddialı başlıklar, müstehcen komediler ve yıllar sonra ortaya çıkan set hikâyeleri bugün hâlâ merak konusu.
Halk arasında “Türk seks filmleri” olarak anılan yapımların tamamı aynı içerik türüne sahip değildi. Bunların önemli bölümü çıplaklık ve cinsel çağrışımlar barındıran erotik komedilerden oluşurken, bazı filmlerin gösterimi sırasında sonradan eklenen pornografik görüntüler de bulunuyordu.
Yeşilçam’da erotik film furyası neden başladı?
1970’lerin ikinci yarısında Türk sineması ekonomik açıdan zor bir döneme girdi. Artan yapım maliyetleri, televizyon yayınlarının yaygınlaşması, siyasi şiddet ve aile seyircisinin salonlardan uzaklaşması yapımcıları yeni arayışlara yöneltti. Daha düşük bütçelerle ve kısa sürede çekilen erotik komediler, seyirciyi yeniden sinemaya çekmenin yollarından biri olarak görüldü.
Akademik çalışmalarda erotik film furyasının en yoğun yaşandığı dönem genel olarak 1975-1980 yılları şeklinde tanımlanıyor. Bu yıllarda az sayıdaki oyuncuyla çok sayıda film çekildiği, filmlerdeki müstehcenlik seviyesinin ise yıllar ilerledikçe arttığı belirtiliyor.
Erotik filmlerde yer alan kadın oyuncular kimlerdi?
Dönemle en fazla özdeşleşen kadın oyuncular arasında Arzu Okay, Zerrin Egeliler, Mine Mutlu, Zerrin Doğan, Feri Cansel, Seher Şeniz, Figen Han, Karaca Kaan, Necla Fide ve Dilber Ay bulunuyor. Burada adı geçen Dilber Ay’ın, aynı adı taşıyan ünlü türkücü olmadığı özellikle belirtiliyor.
Arzu Okay, yıllar sonra yaptığı açıklamalarda sinema kariyerinin yalnızca erotik filmlerden oluşmadığına dikkat çekti. Okay, 15-23 yaşları arasında toplam 117 filmde oynadığını, bunların 24’ünün erotik kategorisinde bulunduğunu söyledi. Buna rağmen kamuoyunda uzun yıllar yalnızca bu yapımlarla hatırlandığını dile getirdi.
Erkek oyuncular arasında tanınmış isimler de vardı
Erotik komediler yalnızca kadın oyuncular üzerinden yükselmedi. Aydemir Akbaş, Bülent Kayabaş, Hadi Çaman, Mete İnselel ve Sermet Serdengeçti gibi dönemin tanınmış erkek oyuncuları da bu türdeki yapımlarda rol aldı.
SinemaTürk kayıtlarında Aydemir Akbaş’ın Delidir Ne Yapsa Yeridir, Bülent Kayabaş ve Hadi Çaman’ın İki Aşk Arasında, Mete İnselel’in ise dönemin çeşitli komedi filmlerinin kadrolarında bulunduğu görülüyor.
Aydemir Akbaş, daha sonraki yıllarda yaptığı açıklamada bu filmlerde oynamaya ekonomik koşullar nedeniyle yöneldiğini söyledi. Akbaş ayrıca başlangıç dönemindeki yapımların pornografik olmadığını, bazı filmlere oyuncuların yer almadığı gerçek cinsel ilişki görüntülerinin daha sonra eklendiğini anlattı.
Erotik film ile pornografik film aynı mı?
Dönemde çekilen bütün filmleri doğrudan pornografik yapım olarak tanımlamak doğru değil. Yapımların önemli bölümü erotik komedi biçiminde çekiliyor, oyuncuların sahnelerinde gerçek cinsel ilişki bulunmuyordu.
Ancak bazı sinema salonlarında filmlerin arasına “parça” adı verilen ve farklı kaynaklardan alınan pornografik bölümlerin eklendiği aktarılıyor. Bu nedenle aynı film, farklı şehirlerde veya salonlarda değişen görüntülerle gösterilebiliyordu. Akademik araştırmalar da bu uygulamanın dönemin sinema işletmeciliğinin tartışmalı yönlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Kadın oyuncular neden daha ağır bedel ödedi?
Dönem sona erdikten sonra erkek oyuncuların önemli bölümü sinema ve tiyatro kariyerini sürdürürken, kadın oyuncular uzun yıllar toplumsal baskı ve damgalamayla karşı karşıya kaldı.
Arzu Okay, erkek oyuncuların ve yapımcıların aynı ölçüde sorgulanmadığını, eleştirilerin çoğunlukla kadınlara yöneltildiğini ifade etti. Dönem üzerine yapılan çalışmalarda da kadın oyuncuların dışlanma, iş bulamama ve özel hayatlarına müdahale gibi sorunlarla karşılaştığı aktarılıyor.
Yeşilçam’daki seks filmi furyası nasıl bitti?
1970’lerin sonuna doğru içeriklerin giderek sertleşmesiyle tartışmalar büyüdü. Erotik ve pornografik yapımlara yönelik denetimler artırılırken, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından getirilen yasaklamalarla bu dönem büyük ölçüde sona erdi.
Bugün Yeşilçam’ın erotik film furyası yalnızca iddialı afişleri ve sıra dışı film isimleriyle değil; ekonomik krizin sinemayı nasıl değiştirdiği, oyuncuların çalışma koşulları ve özellikle kadın sanatçıların yaşadığı ağır toplumsal baskıyla da tartışılmaya devam ediyor.
