Türkiye’nin yerli atomik saati uzayda! İlk sinyal başarıyla alındı
Türkiye’nin yerli imkânlarla geliştirdiği Rubidyum Atomik Saati, SpaceX’in Transporter-17 göreviyle uzaya gönderildi. Küp uyduya yerleştirilen sistemden ilk sinyalin başarıyla alındığı açıklandı.
Türkiye’nin uzay teknolojilerindeki kritik projelerinden biri daha yörüngeye ulaştı. Milli Uzay Programı kapsamında geliştirilen Rubidyum Atomik Saati (RAFS), SpaceX’in Transporter-17 göreviyle uzaya fırlatıldı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, uzay aracından beklenen ilk sinyalin başarıyla alındığını duyurdu. Yerli atomik saat, yörüngedeki testlerin tamamlanmasının ardından Türkiye’nin uydu tabanlı konumlama ve zamanlama çalışmalarında önemli bir görev üstlenebilecek.
Yerli atomik saat kimler tarafından geliştirildi?
RAFS, Türkiye Uzay Ajansı öncülüğünde, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü ana yükleniciliğinde geliştirildi.
Projede TÜBİTAK UZAY ve İTÜNOVA da görev aldı. Yerli imkânlarla hazırlanan sistemin, Türkiye’nin uzay tabanlı zamanlama ve frekans teknolojilerindeki yetkinliğini artırması hedefleniyor.
Atomik saat nedir?
Atomik saatler, zamanı ölçmek için atomların enerji seviyeleri arasındaki son derece düzenli titreşimlerden yararlanıyor. Bu sistemler, günlük yaşamda kullanılan saatlerden çok daha yüksek hassasiyetle çalışıyor.
Yerli sistemde kullanılan rubidyum atomu, bir saniye içinde farklı enerji seviyeleri arasında 6 milyar 834 milyon 682 bin 610 kez titreşiyor. Bu sabit frekans, zamanın son derece hassas biçimde ölçülmesini sağlıyor.
Uzayda en az bir yıl test edilecek
Yerli atomik saatin yerleştirildiği küp uydunun yörüngede en az bir yıl görev yapması planlanıyor.
Bu süreçte sistemin;
vakum,
radyasyon,
ani sıcaklık değişimleri,
uzayın zorlu çevresel koşulları
altındaki performansı incelenecek. Atomik saatten elde edilen zaman ve frekans verileri, Türkiye’deki yer istasyonlarından takip edilerek analiz edilecek.
Türkiye için neden önemli?
Atomik saatler, uydu tabanlı konumlama sistemlerinin en önemli parçaları arasında bulunuyor. Uydulardan gönderilen sinyaller arasındaki çok küçük zaman farkları kullanıcının konumunun hesaplanmasını sağlıyor.
Bu nedenle zamanlamada yaşanabilecek birkaç nanosaniyelik hata bile konum bilgisinde ciddi sapmalara neden olabiliyor. Yüksek hassasiyetli atomik saatler; navigasyon, haberleşme, uydu sistemleri ve bilimsel uzay görevleri için kritik önem taşıyor.
Yerli konumlama sistemine katkı sağlayacak
RAFS Projesi, Milli Uzay Programı’nda yer alan Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi hedefinin temel teknolojilerinden biri olarak gösteriliyor.
Uzay testlerinin başarıyla tamamlanması halinde elde edilecek bilgi ve deneyimin;
uydu navigasyonu,
haberleşme altyapılarının senkronizasyonu,
güvenli veri aktarımı,
bilimsel araştırmalar,
savunma ve ulaşım sistemleri
gibi birçok alanda kullanılması bekleniyor.
Dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor
Türkiye, proje sayesinde bugüne kadar yurt dışından temin edilen yüksek hassasiyetli zamanlama teknolojilerini yerli imkânlarla geliştirmeyi amaçlıyor.
Yörünge testlerinin tamamlanmasıyla kazanılacak mühendislik ve operasyon deneyiminin, gelecek nesil uyduların geliştirilmesinde maliyet ve tedarik avantajı sağlaması bekleniyor.
İlk sinyalin başarıyla alınmasıyla projenin fırlatma ve erken yörünge aşamasındaki önemli adımlardan biri tamamlandı. Bundan sonraki süreçte yerli atomik saatin uzay koşullarındaki hassasiyeti ve dayanıklılığı test edilecek.
