arakaş, haziran enflasyonuna ilişkin beklentinin gerçekleşmesi durumunda SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin altı aylık zam oranının yüzde 17,5 ile yüzde 18 arasında oluşabileceğini söyledi.
Bu hesaplamaya göre halen 20 bin TL seviyesinde uygulanan en düşük emekli aylığının, yeni bir yasal düzenleme yapılması hâlinde yaklaşık 23 bin 500 TL’ye yükselmesi gündeme gelebilir.
Ancak söz konusu tutar henüz kesinleşmiş değil. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin nihai zam oranı haziran ayı enflasyonunun açıklanmasıyla, taban aylığın yeni seviyesi ise hükümet ve TBMM tarafından alınabilecek kararın ardından belli olacak.
Emeklinin beş aylık zammı şimdiden kesinleşti
Ocak, şubat, mart, nisan ve mayıs aylarına ilişkin enflasyon verileriyle SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin beş aylık maaş artışı yüzde 16,60 olarak oluştu.
Bu oran, emeklilerin temmuz ayında alacağı zammın şimdiden oluşan bölümünü gösteriyor. Haziran ayında açıklanacak enflasyon verisi de bu orana eklenecek.
Haziran enflasyonunun beklentilere paralel gelmesi durumunda altı aylık artışın yüzde 17,5 ile yüzde 18 civarında gerçekleşebileceği hesaplanıyor.
Kesin zam oranı ise son enflasyon verisi açıklanmadan belli olmayacak.
En düşük emekli maaşı 23 bin 500 TL olacak mı?
İsa Karakaş’ın yaptığı hesaplamaya göre en düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin 500 TL seviyesine yükselmesi mümkün.
Mevcut 20 bin TL’lik taban aylığa yüzde 17,5 zam uygulanması durumunda tutar şöyle hesaplanıyor:
20.000 TL x yüzde 17,5 = 23.500 TL
Zam oranının yüzde 18 olması hâlinde ise rakam 23 bin 600 TL’ye çıkıyor.
Bu nedenle en düşük emekli aylığı için 23 bin 500 ile 23 bin 600 TL arasında bir rakam öne çıkıyor.
Ancak bu artış otomatik olarak gerçekleşmiyor. En düşük emekli aylığı kanunla belirlenen bir taban ödeme olduğu için yeni rakamın TBMM’de kabul edilecek düzenlemeyle yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Kök maaşı düşük emekliler neden düzenleme bekliyor?
Emekli maaşlarında en çok karıştırılan konuların başında kök aylık ve hesaba yatırılan taban maaş arasındaki fark geliyor.
Kök aylık, emeklinin prim gün sayısı, çalışma süresi ve kazançlarına göre hesaplanan gerçek maaşını ifade ediyor. Kök aylığı en düşük ödeme tutarının altında kalan emeklilerin maaşı, Hazine desteğiyle taban aylığa tamamlanıyor.
Örneğin kök aylığı 17 bin TL olan bir emekliye yüzde 18 zam yapıldığında yeni kök maaş yaklaşık 20 bin 60 TL’ye yükseliyor.
Taban aylığın 23 bin 500 TL’ye çıkarılması durumunda ise emeklinin hesabına bu tutarın yatırılabilmesi için aradaki farkın yeniden Hazine tarafından tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle yalnızca zam oranının açıklanması, en düşük aylık alan bütün emeklilerin otomatik olarak aynı oranda daha fazla ödeme alacağı anlamına gelmiyor.
“Sıfır zam” tartışması neden gündeme geliyor?
Kök aylığı düşük olan emekliler açısından temel risk, maaşa uygulanan yüzdelik artışın mevcut taban ödemenin altında kalması.
Kök aylığı zamlandıktan sonra 20 bin TL’nin altında kalan bir emekli, yeni taban aylık düzenlemesi yapılmazsa hesabında aynı tutarı görmeye devam edebilir.
Bu durum kamuoyunda “zam aldı ancak maaşı değişmedi” veya “sıfır zam” tartışması olarak biliniyor.
İsa Karakaş, yaklaşık 5 milyon kişinin en düşük emekli aylığı uygulamasından etkilendiğini belirterek, kök aylığı düşük vatandaşların mağdur olmaması için yeni bir düzenleme yapılmasının beklendiğini söyledi.
Memur emeklisinin zam oranı farklı hesaplanıyor
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışları altı aylık tüketici enflasyonuna göre belirleniyor. Memur ve memur emeklilerinin artışında ise toplu sözleşme zammı ile enflasyon farkı birlikte dikkate alınıyor.
Karakaş’ın hesaplamasına göre memur ve memur emeklilerinin temmuz artışı yaklaşık yüzde 14 seviyesinde olabilir.
Halen yaklaşık 27 bin 888 TL olduğu belirtilen en düşük memur emeklisi aylığına yüzde 14 artış yapılması durumunda yeni tutar yaklaşık 31 bin 792 TL’ye yükseliyor.
SSK ve Bağ-Kur emeklileri için öngörülen yüzde 18 civarındaki oranın memur emeklilerine de uygulanması hâlinde ise en düşük memur emeklisi aylığının yaklaşık 32 bin 900 TL seviyesine çıkabileceği hesaplanıyor.
Ancak iki emekli grubu arasında zam eşitlemesi yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Maaşlara yüzde 20 zam yapılacak mı?
Emeklilerin merak ettiği bir diğer konu, hesaplanan enflasyon artışının refah payıyla yüzde 20’ye tamamlanıp tamamlanmayacağı.
Mevcut açıklamalara göre şu aşamada bütün emeklilere ek refah payı verilmesi veya zam oranının yüzde 20’ye tamamlanması yönünde kesinleşmiş bir çalışma bulunmuyor.
Seyyanen zam da gündemdeki beklentiler arasında yer alsa da resmi makamlar tarafından açıklanmış somut bir düzenleme henüz yok.
Bu nedenle yüzde 20 zam, seyyanen artış veya bütün emekli gruplarının zam oranlarının eşitleneceği yönündeki rakamların kesinleşmiş karar gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.
20 bin TL alan emeklinin maaşı ne kadar olabilir?
Haziran enflasyonuna göre zam oranının yüzde 17,5 ile yüzde 18 arasında oluşması durumunda farklı maaşların ulaşabileceği tahmini tutarlar şöyle:
| Mevcut kök maaş | Yüzde 17,5 zamlı | Yüzde 18 zamlı |
|---|---|---|
| 20.000 TL | 23.500 TL | 23.600 TL |
| 22.000 TL | 25.850 TL | 25.960 TL |
| 25.000 TL | 29.375 TL | 29.500 TL |
| 30.000 TL | 35.250 TL | 35.400 TL |
| 35.000 TL | 41.125 TL | 41.300 TL |
Tablodaki rakamlar tahmini hesaplamalardır. Kesin tutarlar haziran enflasyonu, emeklinin kök aylığı ve yapılabilecek yasal düzenlemeye göre değişecek.
Temmuz emekli zammı ne zaman belli olacak?
SSK, Bağ-Kur, memur ve memur emeklilerinin temmuz ayında alacağı kesin zam oranı, haziran ayı tüketici enflasyonunun açıklanmasıyla ortaya çıkacak.
Enflasyon verisinin ardından şu başlıklar netleşecek:
SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin altı aylık zam oranı
Memur ve memur emeklilerinin enflasyon farkı
En düşük emekli aylığının artırılıp artırılmayacağı
Ek refah payı veya seyyanen zam verilip verilmeyeceği
Yeni taban aylık için yasal düzenleme gerekip gerekmediği
Kök maaşlara uygulanacak oran doğrudan enflasyon verisiyle belirlenirken, en düşük emekli aylığına yönelik değişiklik için ayrıca siyasi karar ve kanuni düzenleme gerekebilecek.
Emeklinin hesabına zamlı maaş ne zaman yatacak?
Zam oranının kesinleşmesinin ardından SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki vatandaşların aylıkları kendi ödeme takvimlerine göre hesaplara yatırılacak.
En düşük emekli aylığına ilişkin yasal düzenlemenin maaş ödeme tarihine yetişmemesi durumunda, oluşan farkların daha sonraki bir tarihte ayrıca ödenmesi gündeme gelebilir.
Geçmiş dönemlerde taban aylık düzenlemelerinin ödeme takvimine yetişmediği durumlarda emeklilere zam farkı ödemesi yapılmıştı.
En düşük emekli maaşı henüz kesinleşmedi
Temmuz zammı için yapılan son hesaplamalarda SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yüzde 17,5 ile yüzde 18 arasında artış alabileceği öngörülüyor.
Bu senaryoya göre en düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin 500 TL’ye çıkarılması mümkün görünüyor. En düşük memur emeklisi maaşı içinse 31 bin 792 TL tahmini öne çıkıyor.
Ancak iki rakam da resmi olarak açıklanmış veya yürürlüğe girmiş değil.
Kesin tablo, haziran enflasyonunun açıklanması ve en düşük emekli aylığıyla ilgili olası yasal düzenlemenin netleşmesiyle ortaya çıkacak.
