Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Görevlisi Ayşenur Canan Benli, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla diyabette fiziksel aktivite ve fizyoterapinin tedaviyi destekleyen rolüne dikkat çekti. Benli, kan şekeri kontrolüne ve hareketliliğin korunmasına katkı sağlayabilecek egzersizlerin, kişinin sağlık durumu ve olası komplikasyonları dikkate alınarak planlanması gerektiğini belirtti.

Diyabet tedavisinde egzersizin yeri

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümünde görev yapan Ayşenur Canan Benli, diyabet yönetiminde ilaç tedavisi, düzenli kontrol, kişiye özgü beslenme ve fiziksel aktivitenin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Tedavinin amaçları arasında kan şekerini kontrol altında tutmak, komplikasyonları önlemek ve yaşam kalitesini korumak bulunuyor.

Benli'ye göre kişiye uygun egzersizler, kasların glikoz kullanımını artırarak kan şekeri kontrolüne katkıda bulunabiliyor. Egzersiz aynı zamanda insülin duyarlılığını artırmaya, kas kuvvetini ve fiziksel kapasiteyi korumaya yardımcı olabiliyor.

Fiziksel aktivite, diyabet için belirlenen tedavi ve takip planının yerine geçmiyor; bu planı destekleyen unsurlardan birini oluşturuyor. Amerikan Diyabet Derneği de aktivitenin kan şekeri üzerindeki etkisinin egzersizin süresi ve başka etkenlere bağlı olarak değişebileceğini belirtiyor.

Diyabette fiziksel aktivite nasıl planlanmalı?

Benli, diyabetli bireyler için aerobik, direnç ve denge egzersizlerinin uygun biçimde planlanabileceğini ifade etti. Program hazırlanırken kişinin yaşı, fiziksel kapasitesi, diyabet süresi, mevcut komplikasyonları ve genel sağlık durumunun dikkate alınmasını önerdi.

Bu değerlendirme, herkes için aynı hareketlerin veya aynı yoğunluğun uygun olmayabileceği anlamına geliyor. Benli, egzersiz programının fizyoterapist tarafından kişiye özel hazırlanmasına dikkat çekti.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, yetişkinler için haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktiviteyi genel hedef olarak gösterirken hangi aktivitelerin uygun olduğunun ve hangilerinden kaçınılması gerektiğinin hekimle görüşülmesini öneriyor. Özellikle yeni bir programa başlamadan önce bireysel sağlık durumunun değerlendirilmesi önem taşıyor.

Kan şekeri takibi ve egzersiz güvenliği

Fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında kan şekeri düşebiliyor. İnsülin kullananlar ve kan şekeri düşüklüğüne yol açabilen bazı diyabet ilaçlarını alanlar için bu riskin sağlık ekibiyle görüşülmesi önem taşıyor.

Sağlık kuruluşlarının önerilerine göre özellikle tip 1 diyabeti olan, insülin kullanan tip 2 diyabetli veya sık kan şekeri düşüklüğü yaşayan kişilerden egzersiz öncesinde ve sonrasında daha sık ölçüm yapmaları istenebiliyor. Ölçüm sıklığı ve hedef değerler kişiye göre belirleniyor.

Terleme, titreme, açlık ve baş dönmesi kan şekeri düşüklüğünün belirtileri arasında yer alabiliyor. Egzersiz sırasında ya da sonrasında düşüklük yaşanması halinde nasıl hareket edileceği ve tedavi planında değişiklik gerekip gerekmediği sağlık ekibiyle görüşülmeli.

Diyabetin sinir ve hareket sistemi üzerindeki etkileri

Benli, kontrol altında tutulmayan diyabetin kalp ve damarlar, böbrekler, gözler, sinir sistemi ve kas-iskelet sistemi üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabileceğini belirtti. Hastalıkla ilişkili sinir etkilenmesi, duyu kaybı, kas kuvvetinde azalma, denge sorunları ve yürüme güçlüğü de görülebiliyor.

Fizyoterapistler, bu sorunların yönetiminde ve kişinin hareket kabiliyetinin desteklenmesinde görev alabiliyor. Benli, fiziksel aktivitenin yalnızca fiziksel sağlık açısından değil, bireyin bağımsızlığı ve yaşam kalitesi açısından da önem taşıdığını vurguladı.

Diyabet belirtileri ve düzenli takip

Diyabet, pankreasın yeterli insülin üretememesi veya vücudun insülini etkili kullanamaması sonucunda kan şekerinin yükselmesiyle ilişkili kronik bir hastalık. Tip 1 ve tip 2 başta olmak üzere farklı türleri bulunuyor.

Benli, sık idrara çıkma, aşırı susama, ağız kuruluğu, yorgunluk ve halsizliğin görülebilecek belirtiler arasında olduğunu aktardı. Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz; değerlendirme ve gerekli testler için sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

Kaynak: Haber Merkezi