Kornea nakli sonrasında görmenin ne kadar iyileşeceği ve ne zaman netleşeceği, uygulanan yönteme ve gözün durumuna göre değişiyor. Medicana Ataşehir Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Şehvar Nefesoğlu, nakil öncesinde görme kaybının kaynağının araştırıldığını, ameliyat sonrasında ise iyileşmenin düzenli kontrollerle izlendiğini belirtiyor.
Kornea nakli öncesinde gözün hangi bölümleri inceleniyor?
Kornea, gözün ön yüzünde bulunan saydam dokudur. Enfeksiyon veya yaralanma sonrasında oluşan izler, kalıcı ödem ve şekil bozuklukları bu dokunun saydamlığını ya da biçimini etkileyerek görmeyi bulanıklaştırabilir.
Nefesoğlu, ameliyat değerlendirmesinde bulanıklığın ne ölçüde korneadan kaynaklandığının ve hasarın hangi tabakalara yayıldığının belirlendiğini aktardı. Muayenede korneanın yanı sıra retina ve görme siniri de inceleniyor.
Görme kaybının korneadan kaynaklandığı uygun hastalarda nakil sonrası belirgin iyileşme görülebiliyor. Ancak retina hastalıkları, görme siniri hasarı ve glokom gibi eşlik eden sorunlar, ameliyatla ulaşılabilecek görme düzeyini etkileyebiliyor.
Kornea naklinde yöntem nasıl seçiliyor?
Halk arasında zaman zaman göz nakli olarak adlandırılan işlemde gözün tamamı değiştirilmez. Hastalıklı kornea dokusunun tamamı veya etkilenen tabakası, bağışçıdan alınan sağlıklı dokuyla değiştirilir.
Geçirilmiş enfeksiyonlara bağlı izler, yaralanmalar, genetik kornea hastalıkları ve ileri keratokonus, naklin değerlendirilebildiği durumlar arasında yer alıyor. Katarakt ameliyatından sonra kalıcı kornea ödemi gelişen bazı hastalarda da korneanın sıvı dengesinde görev alan iç tabakası inceleniyor.
Hasar iç tabakayla sınırlıysa uygun hastalarda DMEK yöntemiyle ince bir doku tabakası nakledilebiliyor. Bu yöntemde dokunun yerinde tutulması için göz içine hava veya gaz kabarcığı uygulanabiliyor; tam kat nakilde kullanılan çevresel dikişlere ise ihtiyaç duyulmuyor.
Ön tabakaların etkilendiği durumlarda sağlıklı iç tabakalar korunabilirken, hasar korneanın bütün kalınlığına yayıldığında tam kat nakil değerlendirilebiliyor. Yöntem seçimi, hasarın yerine ve hastanın muayene bulgularına bağlı olarak yapılıyor.
Keratokonusta nakilden önce hangi seçenekler var?
Nefesoğlu, korneanın şeklinin değiştiği keratokonusta tedavi planının hastanın yaşı, görmesinin günlük yaşamda ne kadar etkilendiği ve hastalığın ilerleyip ilerlemediği dikkate alınarak oluşturulduğunu belirtti. Farklı tarihlerde çekilen kornea haritaları karşılaştırılarak değişim izleniyor.
Gözlük veya kontakt lensle yeterli görme sağlanabilen hastalarda takip bu seçeneklerle sürdürülebiliyor. Uygun hastalarda çapraz bağlama tedavisi ya da kornea içi halka uygulaması da değerlendiriliyor; diğer seçeneklerle günlük yaşam için yeterli görme sağlanamadığında nakil gündeme gelebiliyor.
Ameliyat sonrası görmenin iyileşmesi ne kadar sürüyor?
Günlük işlere dönüş ile görmenin netleşmesi aynı döneme denk gelmeyebiliyor. Ameliyatı izleyen ilk günlerde batma, sulanma ve ışığa hassasiyet görülebilirken, görmenin toparlanma süresi nakil yöntemine ve gözün iyileşmesine göre değişiyor.
Görmenin aşamalı olarak iyileşmesi, yalnızca iç tabakanın değiştirildiği nakillerde 6 aya, dış ve orta tabakaların değiştirildiği nakillerde 18 aya, tam kat nakilde ise 2 yıla kadar sürebiliyor. Bu süreler her hastanın aynı hızda iyileşeceği anlamına gelmiyor.
Tam kat nakilde iyileşen korneanın şekli ve dikişler astigmatizmayı etkileyebiliyor. Nefesoğlu, ilk haftalardaki görme ölçümünün sonraki kontrollerde değişebileceğini, dikişlerin muayene bulgularına göre aşamalı alınabildiğini ve gözlük veya kontakt lens ihtiyacının yeniden değerlendirildiğini aktardı.
İşe dönüş, araç kullanma ve spor planı da kontrol bulgularına göre belirleniyor. Göz içine hava veya gaz verilen hastaların uçuş planını hekimleriyle görüşmesi gerekiyor; kabarcık tamamen kaybolmadan uçmak güvenli olmayabiliyor.
Nakil sonrası kontrollerde nelere bakılıyor?
Nakilde kullanılan doku göz bankaları aracılığıyla temin ediliyor. Bağışçının sağlık geçmişi ve enfeksiyon taramalarının yanı sıra dokunun nakle uygunluğu inceleniyor; ameliyat tarihi de uygun dokunun temini ve hastanın klinik durumuna göre planlanıyor.
Ameliyat sonrası muayenelerde nakledilen dokunun saydamlığı, göz içi basıncı ve varsa dikişler değerlendiriliyor. Göz damlalarının kullanım süresi nakil yöntemine ve gözün durumuna göre belirleniyor.
Nefesoğlu, görmede yeni bulanıklık, gözde ağrı veya kızarıklık ya da ışığa karşı artan hassasiyet geliştiğinde gecikmeden göz hekimine başvurulması gerektiğini vurguladı. Bu belirtiler doku reddi dahil ameliyat sonrası sorunların işareti olabileceğinden değerlendirme önem taşıyor.





