Karara konu olayda, 12 Mayıs 1998 ile 25 Temmuz 1998 tarihleri arasında babasının iş yerinde 68 günlük sigortalı çalışması bulunduğunu belirten bir vatandaş, bu sürenin emeklilik hesabına dahil edilmesini istedi. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) başvuruyu kabul etmedi. Davacının açtığı davada ilk derece mahkemesi emeklilik talebini kabul etse de dosya Yargıtay incelemesinden döndü.
18 yaşından önce babasının yanında sigortalı gösterildi
Olay, EYT düzenlemesinin 2023 yılında yürürlüğe girmesinin ardından emeklilik başvurusu yapan bir vatandaşın SGK tarafından reddedilmesiyle başladı.
Davacı, 12 Mayıs 1998-25 Temmuz 1998 tarihleri arasında babasına ait iş yerinde 68 gün boyunca 4/a kapsamında sigortalı olduğunu belirtti. Bu kaydın emeklilik başlangıç tarihi olarak dikkate alınmasını ve kendisine yaşlılık aylığı bağlanmasını istedi.
SGK ise söz konusu dönemde gerçekten çalışıldığının kanıtlanmadığını savunarak talebi reddetti. Bunun üzerine vatandaş mahkemeye başvurarak 1998 yılındaki sigorta kaydının geçerli kabul edilmesini istedi.
Yargıtay: İşe giriş bildirgesi tek başına yeterli değil
Davayı inceleyen ilk derece mahkemesi, vatandaşın talebini kabul ederek 3 Mart 2023 tarihli başvurusu itibarıyla emekliliğe hak kazandığına ve 1 Nisan 2023'ten itibaren aylık bağlanmasına hükmetti. SGK'nın istinaf başvurusu da reddedilince dosya Yargıtay'a taşındı.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, dosyada önemli eksiklikler bulunduğunu belirledi. Davacı ile işverenin baba-oğul olmasına dikkat çeken Yüksek Mahkeme, 68 günlük çalışma dönemine ilişkin iş yeri sicil bilgileri ve dönem bordrolarının dosyada bulunmadığını kaydetti.
Kararda, sigortalılığın kabul edilebilmesi için yalnızca işe giriş bildirgesinin değil, hizmet sözleşmesinin ve fiili çalışmanın da ortaya konulması gerektiği vurgulandı.
Bordro ve tanık araştırması yapılmasını istedi
Yargıtay, davacının 1998 yılında babasının iş yerinde gerçekten çalışıp çalışmadığının ayrıntılı biçimde araştırılmasını istedi.
Bu kapsamda öncelikle ilgili döneme ait iş yeri bordrolarında adı bulunan çalışanların belirlenmesi ve tanık olarak dinlenmesi gerektiği ifade edildi. Tanıkların SGK hizmet cetvellerinin de incelenmesi istendi.
Bordrolardaki kişilere ulaşılamaması halinde ise SGK, zabıta, maliye, meslek odaları ve muhtarlık aracılığıyla o dönemde komşu iş yerlerinde çalışan kişilerin veya iş yeri sahiplerinin araştırılması gerektiği belirtildi.
Toplanacak bütün delillerin birlikte değerlendirilerek kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığının şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılması gerektiği kaydedildi.
18 yaşından önce sigorta girişi emeklilik tarihini nasıl etkiliyor?
Kararın en önemli bölümlerinden biri de 18 yaşından önce yapılan sigorta girişlerinin emeklilik hesabına etkisi oldu.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 60/G maddesi kapsamında, 18 yaşından önce uzun vadeli sigorta kollarına tabi olanların sigortalılık süresi 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren başlamış kabul ediliyor. Bu tarihten önce ödenen primler ise prim gün sayısının hesabına dahil ediliyor.
Yargıtay, davacının 18 yaşını 11 Ağustos 1999 tarihinde doldurduğunu belirterek sigortalılık süresinin başlangıcının da bu tarih olarak kabul edilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Buna göre 25 yıllık sigortalılık süresi 11 Ağustos 2024 tarihinde tamamlanmış olacaktı. Davacının 3 Mart 2023 tarihinde yaptığı emeklilik başvurusunda 25 yıllık sürenin henüz dolmadığı belirtilerek yerel mahkemenin aylık bağlama kararı da hatalı bulundu.
60 yaş ve 7 bin prim günü detayı
Dava sırasında SGK, davacının 60 yaş ve 7 bin prim günü şartlarını karşılamadığını savundu. Kurum ayrıca anne veya babaya ait iş yerinde çalışan küçüklerin sigortalılığı konusunda özel hukuki şartların bulunduğunu belirtti.
Ancak 60 yaş ve 7 bin prim günü, bu davada SGK'nın savunmasında yer alan koşullardır. Bunlar Yargıtay'ın bütün emekliler için getirdiği yeni bir şart veya genel emeklilik düzenlemesi değildir.
Yargıtay kararı bütün EYT'lilerin emekliliğini etkiler mi?
Yargıtay'ın kararı, 18 yaşından önce sigorta girişi bulunan herkesin emeklilik hakkını kaybettiği anlamına gelmiyor. Karar, özellikle anne veya babasına ait iş yerinde çalıştığı bildirilen kişilerin sigortalılık kayıtlarının değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Burada iki ayrı konu bulunuyor: Öncelikle kişinin gerçekten çalıştığının kanıtlanması gerekiyor. İkinci olarak 18 yaşından önceki sigorta kayıtlarının prim gününe etkisi ile sigortalılık süresinin başlangıcı birbirinden farklı değerlendiriliyor.
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını oy birliğiyle bozarak dosyanın yeniden incelenmesini istedi. Dolayısıyla davacının emeklilik talebi hakkında kesinleşmiş nihai bir ret kararı verilmiş değil. Eksik araştırmalar tamamlandıktan sonra mahkemenin yeniden karar vermesi gerekiyor.



