Van'da kökleri 2 bin 800 yıl öncesine uzanan savatlı gümüş işçiliği, bir dönem yaşadığı yok olma riskini aşarak tekrar dikkat çekiyor. 1915 yılından önce 120'yi aşkın atölyede yapılan bu sanat dalı, 1990'lı yıllarda yeniden canlanmış ve 2017'de resmi tescil belgesi almıştır.
Bu alandaki en deneyimli isimlerden biri olan 44 yıllık usta Sadık Binici, hem üretim hacmini hem de öğretim çalışmalarını artırmıştır. Önceden sadece toptan ürün satışı yapan Binici, Van Bedesten Çarşısı'nda kurduğu yeni işletmesinde hem imalat gerçekleştiriyor hem de eserlerini doğrudan halkın ilgisine sunuyor.
İHA'ya açıklamalarda bulunan usta Binici, bu eski sanatı yeni kuşaklara öğretmeye odaklandıklarını ifade etti. Binici şöyle konuştu: “Savat, Urartu medeniyetinden bugüne kadar süregelen köklü bir Van sanatıdır. Urartu sonrasında Roma çağında da bu topraklarda sürdürülmüştür. Selçuklu dönemi bu sanata büyük değer vermiş, Osmanlı çağında ise doruk noktasına ulaşmıştır.”
“Osmanlı'nın geç dönemlerinde, 1915 öncesinde burada 125'e yakın kuyumcu atölyesi mevcuttu. O dönemdeki nüfusun yüzde 7'sine denk gelen sanatkâr topluluğu bu mesleği icra ediyordu. Ben de bu sanatı şu anki gençlere aktarmaya gayret ediyorum. Halihazırda yanımda 5-6 kişi çalışmaktadır. Gençler gerçekten de istekliler ve bu işi yapabilmek için ellerinden geleni ardlarına koymuyorlar. Umarım bu mesleği öğrenip benden sonra devam ettirir ve daha fazla kişiye öğretirler, hedefimiz budur” şeklinde konuştu.
Osmanlı'nın son yıllarında bu coğrafyada üretilen savatlı mücevherlerin ve eşyaların, günümüz koşullarında teknolojik gelişmelerle birlikte daha da ileri götürüldüğünü belirten Binici, “Şu anda tespihleri ve çok farklı aksesuarları da üretiyoruz. Urartu motiflerini kullanarak savatla harmanlayan, bu konudaki tek atölyeyiz. Selçuklu desenlerini işliyoruz; yöreye özgü çiçek motiflerini, ters lale figürlerini kullanıyoruz. Bu alanı oldukça geliştirdik. Hem Van'ı daha iyi tanıtabilmek için gücümüzün yettiğini yapıyor hem de bu sanatı daha da ileriye taşımak istiyoruz” dedi.
“Türkevi'nde sergilenmesi onur verici oldu”
Savat sanatının küresel çapta aldığı ilgiye değinen Binici, şu ifadeleri kullandı: “Amerika'nın New York kentindeki Türkevi'nde Cumhurbaşkanımızın eşi Emine Erdoğan'ın eserlerimizi oraya götürüp tanıtması, Van'ımız açısından büyük onur kaynağı olmuştur. Biz de bu sanatı artık geriye değil, sürekli ileriye taşımak için gücümüzün yettiğini yapıyoruz.”
“Önceden eserlerimizi toplu olarak üreterek satışa sunuyorduk; fakat şimdi kendi işyerimizi açtığımız için ürünlerimizi doğrudan insanların değerlendirmesine ve beğenisine sunuyoruz. İsteyenler gelip inceleyebilirler; yeni kurulan Van Bedesten Çarşısı'nda dükkanımız yer almaktadır” diyerek sözlerini tamamladı.
