Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak, geçmişte müze olarak kullanılan Vacidiye Medresesi'nin tarihî eğitim kimliğiyle yeniden değerlendirilmesini önerdi. Kızıltoprak, açıklamasında üniversite öğretim üyelerinin Kütahya'daki yapıda ders vermesinin, öğrencilerin mekânın geçmişiyle bağ kurmasına ve tarihî bilim birikiminin anlaşılmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Vacidiye Medresesi'nde matematik dersi önerisi

Rektör Kızıltoprak, Ulu Cami yakınındaki medresenin uzun yıllar müze olarak kullanıldığını, açıklamasını yaptığı dönemde ise boş tutulduğunu belirtti. Yapının Roma dönemine ait eserlerin sergilendiği bir mekân olarak kullanılmasını, medresenin tarihî kimliği açısından yeniden değerlendirmek gerektiğini ifade etti.

Tarihî eğitim kurumlarının yalnızca mimari eser olarak korunmasıyla yetinilmemesi gerektiğini savunan Kızıltoprak, üniversitenin matematik bölümü öğretim üyelerinin medresede ders yapabileceğini söyledi. Rektör, bu önerinin eski bir ders kitabının yeniden okutulması anlamına gelmediğini, amaçlarından birinin geçmişte matematikle kurulan ilişki üzerine düşünmek olduğunu anlattı.

'Üniversiteler Vacidiye Medresesi'nde bugün benim matematik bölümü başkanı hocam bir ders yapsın. Biz böylelikle mekânla ilişkimizi tazeleriz. Mimariyle ilişkimizi, şehir yaşantısıyla ilişkimizi tazelemiş oluruz.'

Kızıltoprak'ın önerisi, öğrencilerin tarihî yapıyı ziyaret etmesinin yanı sıra mekânın geçmişteki eğitim işlevini ders aracılığıyla tanımasına dayanıyor. Açıklamada, medresede ders yapılmasına ilişkin kesinleşmiş bir takvim veya alınmış bir uygulama kararı belirtilmedi.

Medresenin geçmişi 1314 yılına uzanıyor

Medrese, girişindeki kitabeye göre Germiyanlı Umur Bey tarafından 1314 yılında yaptırıldı. Yapı, bir süre burada müderrislik yapan Molla Abdülvâcid'in adıyla anılıyor; Umur Bey ve Demirkapı medresesi adları da tarihî kullanımları arasında yer alıyor.

Kızıltoprak, Abdülvacid Efendi'nin matematik âlimi olduğunu ve medresede matematik ile astronomi dersleri verdiğini söyledi. Yapının geçmişte rasathane olarak kullanıldığı yönünde de yaygın bir kanaat bulunuyor.

Medresenin eğitim dışındaki kullanımında müzecilik önemli yer tuttu. Kütahya'da müze koleksiyonunun büyümesi üzerine 1947'de yapının müzeye dönüştürülmesi için başvuruda bulunuldu; medrese binasındaki müze 1965'te ziyarete açıldı.

Geçmişteki bilim eğitimi tartışması

Rektör, Osmanlı ve İslam medeniyetinin gerilemesine ilişkin değerlendirmelerde, medreselerde matematik ve fen bilimlerinin zamanla azaltıldığı görüşünün sıkça dile getirildiğini belirtti. Bu görüşün tarihî gerçekliğin tamamını yansıtıp yansıtmadığının araştırılması gerektiğini söyledi.

Kızıltoprak'a göre tartışma Türkiye ile sınırlı değil; Türkistan, Hindistan ve Mısır gibi farklı coğrafyaları da ilgilendiriyor. Tarihî kurumlarla üniversiteler arasında ilişki kurulmasının, geçmişin bilimsel birikimini yeniden değerlendirmeye yardımcı olabileceğini ifade etti.

II. Yakup Bey'in taş vakfiyesi

Kızıltoprak, açıklamasında Germiyan Beyi II. Yakup Bey döneminden kalan taş vakfiyeye de değindi. Vakfiyeyi, bir yöneticinin halka karşı sorumluluklarını ve sunduğu hizmetleri anlatması bakımından Orhun Abideleri'yle karşılaştırdı.

Taş vakfiyede Yakup Bey'in mescit, medrese ve imaretten oluşan külliyesine ilişkin bilgiler bulunuyor. Bir akademik çalışmada aktarıldığı üzere metin, külliyenin 1411'de tamamlanmasının ardından Karamanoğulları'nın müdahalesi nedeniyle bir süre faaliyet gösteremediğini ve daha sonra yeniden işlerlik kazandığını da anlatıyor.

Kızıltoprak, vakfiyeyi güvenlik, beslenme, sağlık ve eğitim hizmetleri arasındaki ilişki üzerinden değerlendirdi. Geçmişte kurulan eğitim ve vakıf yapılarının, fiziksel varlıkları kadar taşıdıkları hizmet anlayışıyla da ele alınması gerektiğini vurguladı.

Kaynak: Haber Merkezi