Çocuklarda beyin tümörü riski ile tıbbi görüntüleme sırasında alınan radyasyon arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırma, 19 Kasım 2026'da yayımlandı. ABD ve Kanada'da 3,7 milyondan fazla çocuğun kayıtlarına dayanan bulguları değerlendiren Prof. Dr. Uğur Coşkun, gerekli tetkiklerden kaçınmadan gereksiz radyasyon maruziyetinin azaltılması gerektiğini söyledi.

Araştırmada 3,7 milyon çocuğun kayıtları incelendi

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Coşkun, Kaliforniya Üniversitesi Davis ve San Francisco araştırmacılarının yürüttüğü çalışmanın sonuçlarına dikkat çekti. JAMA dergisinde yayımlanan araştırmanın ilk yazarı Diana Miglioretti, kıdemli yazarı ise Rebecca Smith-Bindman oldu.

Araştırmacılar, ABD'deki altı sağlık sistemi ile Kanada'nın Ontario eyaletinde 1996-2016 yılları arasında doğan çocukların elektronik sağlık kayıtlarını değerlendirdi. Çalışmaya, iki yaşına geldiğinde hayatta olan ve kanser tanısı bulunmayan çocuklar dahil edildi.

Toplam 3 milyon 704 bin 860 çocuk ortalama 12,3 yıl izlendi. Takip sırasında 1.536 beyin tümörü tespit edildi; bunların yüzde 82,5'ini agresif özellik gösteren tümörler oluşturdu.

Çocuklarda beyin tümörü için hesaplanan risk ne?

Çalışmada, görüntüleme işlemlerinden beyne ulaşan birikimli radyasyon dozu ile tümör riski arasında ilişki saptandı. Bu ilişki, agresif özellikli tümörlerde daha belirgindi.

Araştırmacılar, tek bir baş bilgisayarlı tomografisinde alınan ortalama doza eşdeğer maruziyetin, beyin tümörü riskinde yaklaşık 1,8 kat artışla ilişkili olduğunu bildirdi. Bu, 21 yaşına kadar her 10 bin çocuk için yaklaşık 8 ek tümör vakası olarak hesaplandı.

Çalışmada ayrıca incelenen çocuk ve ergenlerdeki beyin tümörlerinin yaklaşık yüzde 10'unun tıbbi görüntülemeden kaynaklanan radyasyonla ilişkili olabileceği tahmin edildi. Bu oran, her görüntüleme yapılan çocuk için aynı kişisel risk anlamına gelmiyor.

İlişki, tek başına neden-sonuç kanıtı değil

Araştırma geçmiş sağlık kayıtlarına dayanan gözlemsel bir çalışma olduğundan, saptanan ilişki tek başına radyasyonun belirli bir tümöre neden olduğunu kanıtlamıyor. Görüntülemenin hangi tıbbi nedenle yapıldığı gibi etkenler de sonuçlar değerlendirilirken önem taşıyor.

Coşkun, göreceli riskteki artışa rağmen bireysel düzeyde mutlak riskin düşük olduğunun altını çizdi. Beyin tümörleri, çocukluk çağında en sık görülen ikinci kanser grubunu oluşturuyor ve çocuklarla ergenlerde kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Gerekli görüntülemeden kaçınılmaması uyarısı

Araştırmanın ilk yazarı Miglioretti, bulguların ailelerin çocukları için tıbben gerekli görüntüleme işlemlerinden kaçınması gerektiği anlamına gelmediğini belirtti. Smith-Bindman da özellikle ağır kafa travması sonrası beyin kanamasının değerlendirilmesi gibi acil durumlarda bilgisayarlı tomografinin değerine dikkat çekti.

Coşkun'a göre görüntüleme kararı verilirken beklenen tanısal yarar ile olası riskler birlikte değerlendirilmeli. Manyetik rezonans ve ultrasonografi iyonlaştırıcı radyasyon içermiyor; ancak bu yöntemlerin alternatif olup olmadığı klinik duruma bağlı.

Prof. Dr. Coşkun, ailelerin hekimlerinden önerilen işlemin gerekliliği hakkında bilgi almasının önemini vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu sonuçlar, çocuklarda gerekli BT incelemelerinden kaçınılması gerektiği anlamına gelmiyor. Önemli olan, her görüntüleme işleminin tıbbi gerekliliğinin değerlendirilmesi, gereksiz tekrarların önlenmesi ve inceleme yapılacaksa tanısal kaliteyi koruyan en düşük uygun radyasyon dozunun kullanılmasıdır.”

Kaynak: Haber Merkezi