Tırnaklarda meydana gelen her değişiklik ciddi bir hastalık anlamına gelmiyor. Sık oje kullanımı, tırnak yeme, darbe, temizlik ürünleriyle temas ve mantar enfeksiyonları tırnakların görünümünü değiştirebiliyor. Ancak nedeni bilinmeyen, uzun süre devam eden veya giderek belirginleşen değişikliklerin ihmal edilmemesi gerekiyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi, tırnak sorunlarının çoğunlukla yaralanma, tırnak yeme, oje, temizlik ürünleri veya mantar enfeksiyonlarından kaynaklandığını belirtiyor. Bununla birlikte bazı değişikliklerin demir eksikliği anemisi, tiroit hastalıkları, diyabet ve kalp, akciğer veya karaciğer hastalıklarıyla ilişkili olabileceği ifade ediliyor.
Kaşık şeklindeki tırnak demir eksikliğinin belirtisi olabilir
Tırnağın ortasının içe doğru çökmesi ve kenarlarının yukarı kalkarak kaşık görünümü alması, tıp dilinde “koilonişi” olarak adlandırılıyor. Bu değişiklik özellikle demir eksikliği anemisiyle ilişkilendiriliyor.
Amerikan Dermatoloji Akademisi, ince ve ortası çökmüş tırnakların vücutta yeterli demir bulunmadığının bir işareti olabileceğini bildiriyor. Ancak demir eksikliğinin nedeni yalnızca yetersiz beslenme olmayabilir. Mide ve bağırsak hastalıkları, çölyak ve kan kaybı gibi durumların da araştırılması gerekebilir.
Kaşık tırnağa halsizlik, baş dönmesi, solukluk, nefes darlığı veya çarpıntı eşlik ediyorsa kan değerlerinin kontrol edilmesi öneriliyor. Yalnızca tırnağın görünümüne bakarak demir takviyesi kullanılmaması, tanının kan testleriyle konulması gerekiyor.
Çomak parmak kalp ve akciğer hastalıklarıyla ilişkili olabilir
Parmak uçlarının şişerek yuvarlaklaşması ve tırnakların aşağı doğru kıvrılması “çomak parmak” olarak biliniyor. Bu değişiklik zaman içinde yavaş gelişebildiği için kişi tarafından geç fark edilebiliyor.
Çomak parmak bazı ailelerde zararsız ve kalıtsal bir özellik olarak görülebiliyor. Ancak sonradan ortaya çıkması durumunda akciğer, kalp, karaciğer veya sindirim sistemi hastalıklarıyla bağlantılı olabileceği belirtiliyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, bu görünümün fark edilmesi durumunda dermatoloji veya ilgili uzmanlık alanına başvurulmasını öneriyor.
Tırnaktaki siyah çizgiler ihmal edilmemeli
Tırnak altında oluşan siyah ya da kahverengi lekeler çoğunlukla darbe, sıkışma veya kanamadan kaynaklanabiliyor. Bazı kişilerde doğal pigment yapısı nedeniyle birden fazla tırnakta koyu çizgiler de görülebiliyor.
Buna karşılık tek bir tırnakta yeni ortaya çıkan, giderek genişleyen veya rengi koyulaşan dikey bir çizginin dermatolog tarafından incelenmesi önem taşıyor. Tırnak çevresindeki deriye yayılan koyuluk, tırnakta bozulma veya kanama gibi belirtiler de değerlendirme gerektirebiliyor. Çünkü nadir de olsa tırnak altında melanom gelişebiliyor.
Tırnaktaki her koyu çizginin kanser anlamına gelmediği ancak değişikliğin yalnızca görüntüsüne bakılarak ayırt edilemeyeceği unutulmamalı.
Kırılan ve soyulan tırnaklar neyin belirtisi?
Tırnakların kolay kırılması ve katmanlar halinde soyulması çoğu zaman ellerin sık suya sokulması, deterjan kullanımı, aseton, kuru hava veya yanlış törpüleme alışkanlıklarıyla ilişkili oluyor.
Bununla birlikte uzun süren kırılganlık demir eksikliği, tiroit hastalıkları, sedef veya başka tırnak sorunlarında da görülebiliyor. NHS, tırnak problemlerinin bazı durumlarda demir eksikliği anemisi ile tiroit hastalıklarının belirtisi olabileceğini bildiriyor.
Tırnaklardaki boyuna ince çizgiler ise özellikle yaş ilerledikçe yaygınlaşabiliyor ve çoğu zaman hastalık belirtisi olarak kabul edilmiyor. Ancak tırnağın enine doğru uzanan derin çizgiler, geçirilen ağır hastalık, yüksek ateş, travma veya tırnak büyümesinin bir süre yavaşlamasıyla ortaya çıkabiliyor.
Sarı, mavi ve soluk tırnaklar ne anlama geliyor?
Tırnakların sararması oje, sigara veya mantar enfeksiyonundan kaynaklanabiliyor. Sararmayla birlikte kalınlaşma, parçalanma, kötü koku veya tırnağın yatağından ayrılması görülüyorsa mantar enfeksiyonu ihtimali değerlendiriliyor.
Soluk tırnaklar anemiyle, mavimsi tırnaklar ise kandaki oksijen seviyesinin düşmesiyle ilişkili olabiliyor. Ancak renk değişikliklerinin tek başına tanı koymak için yeterli olmadığı vurgulanıyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, tırnak değişikliğinin her zaman hastalık anlamına gelmediğini ancak nedeni açıklanamıyorsa bir uzman tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Protez tırnak zararlı mı?
Protez ve jel tırnakların sağlıklı doğal tırnaklara her zaman doğrudan zarar vermesi beklenmiyor. Ancak uygulama sırasında kullanılan maddeler alerjik reaksiyona neden olabiliyor. Protez tırnak ile doğal tırnak arasında oluşan boşlukta nem birikmesi de bakteri ve mantarların çoğalmasına uygun ortam hazırlayabiliyor.
Steril olmayan malzemelerle yapılan uygulamalar enfeksiyon riskini artırırken, uzun ve sert protezler doğal tırnağın yatağından ayrılmasına yol açabiliyor. Enfeksiyon gelişmesi durumunda tırnak çevresinde kızarıklık, şişlik, ağrı veya iltihap görülebiliyor.
Oje, jel ve protez tırnaklar aynı zamanda tırnak yüzeyindeki renk ve şekil değişikliklerinin fark edilmesini geciktirebiliyor. Bu nedenle uygulamalara belirli aralıklarla ara verilmesi, doğal tırnakların kontrol edilmesi ve kullanılan araçların steril olduğundan emin olunması öneriliyor.
Hangi durumlarda doktora başvurulmalı?
Nedeni bilinmeyen şekil veya renk değişikliği, tırnağın yatağından ayrılması, tek bir tırnakta gelişen koyu çizgi, parmak uçlarının şişmesi ve tırnak çevresinde geçmeyen kızarıklık uzman değerlendirmesi gerektirebilir.
Özellikle tırnak değişikliğine nefes darlığı, göğüs ağrısı, halsizlik, açıklanamayan kilo kaybı, ateş veya sürekli ağrı eşlik ediyorsa yalnızca kozmetik ürünlerle sorunu kapatmak yerine sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Tırnakların görünümü hastalıklar hakkında ipucu verebilir ancak kesin teşhis için muayene ve gerekli testlerin yapılması şarttır.
