Kilo vermek veya kan şekerini kontrol altına almak amacıyla kullanılan enjeksiyonların ardından hamile kaldığını açıklayan kadınların sayısı sosyal medyada dikkat çekmeye başladı. Daha önce düzensiz adet gören, polikistik over sendromu yaşayan veya uzun süre çocuk sahibi olamayan bazı kadınların paylaşımları, “Ozempic bebekleri” adı verilen yeni bir kavramı ortaya çıkardı.
Ancak bu ifade, bilimsel bir tanı olmadığı gibi Ozempic’in doğrudan hamilelik sağlayan bir ilaç olduğu anlamına da gelmiyor. Uzmanların üzerinde durduğu asıl konu, hızlı kilo kaybıyla birlikte vücudun üreme düzeninin değişmesi ve farklı zayıflama ilaçlarının aynı isim altında değerlendirilmesi.
İlaç hamile bırakmıyor, yumurtlama yeniden başlayabiliyor
Fazla kilo, insülin direnci ve polikistik over sendromu bazı kadınlarda yumurtlamanın düzensizleşmesine veya tamamen durmasına yol açabiliyor. Kilo kaybı ve insülin duyarlılığındaki iyileşme ise adet döngüsünün yeniden düzene girmesine ve yumurtlamanın geri dönmesine yardımcı olabiliyor.
Bu nedenle uzun süredir yumurtlamadığını düşünen veya hamile kalma ihtimalini düşük gören bir kadın, zayıflama tedavisinin ardından farkında olmadan yeniden doğurgan hale gelebiliyor. Son dönemde yayımlanan bilimsel değerlendirmelerde de GLP-1 grubu ilaçlarla sağlanan metabolik iyileşmenin özellikle obezite ve polikistik over sendromu bulunan kadınlarda adet düzeni ve yumurtlama üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceği belirtiliyor. Ancak bu ilaçlar bir kısırlık tedavisi olarak kabul edilmiyor.
Başka bir ifadeyle sürpriz gebeliğin nedeni çoğu zaman iğnenin doğrudan etkisi değil, kişinin fark etmeden yeniden yumurtlamaya başlaması olabilir.
En büyük karışıklık: Ozempic ile Mounjaro aynı ilaç değil
Sosyal medyada semaglutide, tirzepatide ve diğer iştah azaltıcı ilaçların tamamı sıklıkla “Ozempic” adıyla anılıyor. Oysa bu ürünlerin etken maddeleri ve doğum kontrol haplarıyla etkileşimleri aynı değil.
Ozempic’in etken maddesi semaglutide. Resmî ürün bilgilerinde semaglutide’ın mide boşalmasını yavaşlatabildiği belirtilse de yapılan klinik çalışmalarda doğum kontrol hapları dahil ağızdan alınan ilaçların emiliminde klinik açıdan önemli bir değişiklik tespit edilmedi. Bu nedenle “Ozempic doğum kontrol hapını kesin olarak etkisiz hale getiriyor” demek mevcut verilerle doğru değil.
Tirzepatide içeren Mounjaro’da ise durum farklı. Üretici firmanın güncel bilgilendirmesinde, ağızdan alınan hormonal doğum kontrol yöntemlerinin etkisinin azalabileceği uyarısı bulunuyor. Hap kullanan kadınlara Mounjaro tedavisine başladıktan sonraki dört hafta boyunca ve her doz artışından sonraki dört hafta boyunca ek bir bariyer yöntemi kullanmaları veya ağızdan alınmayan bir korunma yöntemine geçmeleri öneriliyor.
Dolayısıyla internette anlatılan bazı “Ozempic bebeği” vakalarının gerçekte tirzepatide kullanımıyla veya yeniden başlayan yumurtlamayla bağlantılı olması mümkün. Bütün zayıflama enjeksiyonlarını tek bir marka adı altında toplamak, kadınların hangi riskin hangi ilaca ait olduğunu anlamasını zorlaştırıyor.
Hamilelik sırasında güvenli olduğu henüz kanıtlanmadı
Sürpriz gebelik paylaşımlarının artması, bu ilaçların hamilelik sırasında kullanılabileceği anlamına gelmiyor. GLP-1 grubu ilaçların anne karnındaki bebek üzerindeki etkileri konusunda insanlardan elde edilen veriler hâlâ sınırlı.
Bazı gözlemsel çalışmalarda gebeliğin erken döneminde ilaca maruz kalan kadınlarda büyük doğumsal anomali riskinin belirgin biçimde arttığı gösterilmedi. Ancak araştırmacılar, mevcut çalışmaların ilacın gebelikte güvenli olduğunu ilan etmek için yeterli olmadığını vurguluyor. Hayvan çalışmalarındaki risk bulguları ve uzun dönemli insan verilerinin yetersizliği nedeniyle sağlık otoriteleri gebelik sırasında kullanımı önermiyor.
İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu, semaglutide içeren Ozempic, Wegovy ve Rybelsus’un planlanan gebelikten en az iki ay önce bırakılmasını öneriyor. Tirzepatide içeren Mounjaro için belirtilen bekleme süresi ise en az bir ay.
Gebelik testi pozitif çıkanlar ne yapmalı?
Zayıflama veya diyabet ilacı kullanırken hamile olduğunu öğrenen kişilerin ilaca devam etme ya da ilacı bırakma kararını tek başına vermemesi gerekiyor. Özellikle diyabet hastalarında kan şekerinin kontrolsüz kalması da anne ve bebek açısından ciddi risk oluşturabileceği için sürecin kadın hastalıkları uzmanı ve tedaviyi düzenleyen doktorla birlikte yönetilmesi önem taşıyor.
Hamilelik şüphesi oluştuğunda sağlık kuruluşuna başvurulması, kullanılan ürünün ticari adından çok etken maddesinin belirtilmesi ve diğer ilaçların doktora eksiksiz aktarılması gerekiyor. Resmî sağlık rehberleri de GLP-1 ilacı kullanırken gebelikten şüphelenen kişilerin vakit kaybetmeden sağlık uzmanına danışmasını tavsiye ediyor.
“Ozempic bebeği” adı gerçeği gizliyor
Ortaya çıkan tablo, bir doğurganlık mucizesinden çok metabolik değişim, geri dönen yumurtlama ve yetersiz bilgilendirmenin kesişimine işaret ediyor.
Kilo veren bir kadının adet düzeninin düzelmesi beklenmedik bir gebeliğin kapısını açabilir. Tirzepatide kullanan ve doğum kontrol hapıyla korunan bir kadının ise tedavinin başlangıç ve doz artırma dönemlerinde ek önlem alması gerekebilir. Semaglutide ile tirzepatide arasındaki bu farkın bilinmemesi, bütün vakaların yanlış biçimde “Ozempic bebekleri” başlığı altında toplanmasına neden oluyor.
Bilim dünyasının şu an için verdiği mesaj net: Bu ilaçlar doğurganlık tedavisi değil, gebelik döneminde kullanımları önerilmiyor ve tedavi başlamadan önce gebelik planının mutlaka doktorla konuşulması gerekiyor.
