Medical Park TEM Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Ali Ekinci, merdiven çıkarken veya günlük hareketler sırasında yaşanan nefes darlığının KOAH belirtileri arasında olabileceğini belirtti. Ekinci, başlangıçta hafif seyredebildiği için gözden kaçabilen öksürük, balgam ve nefes darlığının yaşlanmaya ya da sigaraya bağlanmasının tanıyı geciktirebileceği uyarısında bulundu.
KOAH belirtileri günlük yaşamda nasıl fark edilebilir?
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olarak adlandırılan KOAH, hava akımını kısıtlayarak solunumu güçleştiren bir akciğer hastalığı. Başlangıçta belirtiler hafif olabilir veya kişi herhangi bir belirti fark etmeyebilir.
Geçmeyen ya da tekrarlayan öksürük, balgam çıkarma, hırıltı ve göğüste sıkışma hissi görülebiliyor. Özellikle fiziksel hareket sırasında ortaya çıkan nefes darlığı, merdiven çıkma gibi günlük işlerde kendini gösterebiliyor.
Dr. Ekinci, bu yakınmaların tekrarlaması veya giderek artması halinde göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini vurguladı. Nefes darlığı tek başına KOAH tanısı anlamına gelmiyor; nedeninin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Akciğerlerde ne oluyor, kimler risk altında?
Hastalıkta hava yollarının daralması ve akciğer dokusunun zarar görmesi hava alışverişini etkiliyor. Kronik bronşitte hava yolu duvarlarında iltihaplanma ve kalınlaşmaya balgam üretiminde artış eşlik edebilirken, amfizemde hava keseciklerinin duvarları hasar görüyor.
Sigara kullanımı önemli bir risk faktörü olsa da KOAH yalnızca sigara içenlerde görülmüyor. Pasif içicilik, hava kirliliği, iş yerindeki toz ve kimyasallar ile yeterince havalandırılmayan alanlarda yakılan yakıtların dumanı da risk oluşturabiliyor.
Çocukluk döneminde akciğer gelişimini etkileyen bazı durumlar ve genetik faktörler de hastalıkta rol oynayabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, KOAH'ın 2023 yılında dünya genelinde 3,4 milyon ölüme yol açtığını bildiriyor.
KOAH tanısında solunum fonksiyon testi neden önemli?
Tanı değerlendirmesinde şikâyetlerin yanı sıra kişinin sigara kullanımı ve akciğeri etkileyebilecek maddelere maruz kalma öyküsü ele alınıyor. Hava akımındaki kısıtlanmanın ölçülmesi için spirometri adı verilen solunum fonksiyon testinden yararlanılıyor.
Test, akciğerlerden verilen havanın miktarını ve ne kadar hızlı verildiğini ölçüyor. Ekinci, uzun süreli öksürük, balgam, hırıltı veya eforla nefes darlığı yaşayan ve zararlı maddelere maruz kalma öyküsü bulunan kişilerin hekim değerlendirmesiyle test yaptırmasının önemine işaret etti.
Alevlenme ve tedavi sürecinde nelere dikkat ediliyor?
KOAH'ta yakınmalar bazı dönemlerde aniden kötüleşebiliyor. Alevlenme olarak adlandırılan bu durumda nefes darlığı ve öksürük artabilir; balgamın miktarı veya rengi değişebilir. Solunum yolu enfeksiyonları, duman, hava kirliliği ve soğuk hava bazı hastalarda şikâyetleri artırabilen etkenler arasında bulunuyor.
Belirtiler olağana göre belirgin biçimde kötüleştiğinde tıbbi değerlendirme alınması gerekiyor. Ciddi nefes darlığı ya da nefes almakta veya konuşmakta belirgin güçlük yaşanması ise acil sağlık desteği gerektirebiliyor.
KOAH tamamen ortadan kaldırılamasa da tedaviyle belirtiler hafifletilebiliyor. Hastanın durumuna göre solunum yoluyla kullanılan ilaçlar ve egzersiz ile nefes yönetimi eğitimini de içeren solunum rehabilitasyonu uygulanabiliyor. Oksijen tedavisi ise ölçümler ve hekim değerlendirmesi sonucunda uygun görülen hastalarda kullanılıyor.
Ekinci, sigaranın bırakılmasının ve pasif içicilikten uzak durulmasının hastalık yönetimindeki önemini vurguladı. Grip, pnömokok ve COVID-19 aşılarının kişinin sağlık durumuna göre hekim önerisiyle planlanması, uygun fiziksel aktivite ve beslenme desteği de bakım sürecinin parçaları arasında yer alabiliyor.





