Emeklilik yaşını beklemeden aylık bağlatmak isteyen milyonlarca çalışan, erken emeklilik yollarını araştırıyor. Bu kapsamda en dikkat çeken seçeneklerden biri malulen emeklilik. Sosyal güvenlik mevzuatına göre gerekli sağlık, sigortalılık süresi ve prim şartlarını sağlayan çalışanlar için belirli bir yaşa ulaşma zorunluluğu bulunmuyor.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş da konuya ilişkin değerlendirmesinde malulen emekliliğin yalnızca hastalık raporu almakla mümkün olmadığını, esas belirleyici unsurun SGK Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen çalışma gücü kaybı olduğunu vurguladı.

Yaş şartı olmadan emeklilik mümkün mü?

Evet, ancak bu hak bütün sigortalıları kapsamıyor.

Malulen emeklilikte normal yaşlılık aylığındaki gibi kadın veya erkek için belirlenmiş bir emeklilik yaşının doldurulması şartı aranmıyor. Bunun yerine sağlık durumu, sigortalılık süresi ve prim günü kriterleri dikkate alınıyor.

Sigortalının SGK tarafından malul kabul edilmesi gerekiyor. Sadece hastaneden alınan bir sağlık raporu, tek başına emeklilik hakkı doğurmuyor.

1800 günle emeklilik için hangi şartlar gerekiyor?

Malulen emeklilik açısından en fazla dikkat çeken rakam 1800 prim günü.

Genel şartlara göre sigortalının:

Çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmiş olması,

En az 10 yıldır sigortalı bulunması,

Toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması

gerekiyor.

Çalışma gücü kaybının ise SGK Sağlık Kurulu tarafından mevzuata uygun şekilde tespit edilmesi şart.

10 yıl şartının aranmadığı kişiler var

Malulen emeklilik uygulamasındaki önemli istisnalardan biri de başka birinin sürekli bakımına ihtiyaç duyan sigortalıları kapsıyor.

Sigortalının başkasının bakımına muhtaç derecede malul olduğuna karar verilmesi halinde 10 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmıyor.

Bu durumda 1800 prim gününün tamamlanması yeterli olabiliyor. Ancak yine sağlık durumuna ilişkin nihai değerlendirmeyi SGK yapıyor.

Yüzde 60 rapor alan herkes emekli olabilir mi?

Hayır.

Burada en fazla karıştırılan konulardan biri sağlık kuruluşunun verdiği engellilik oranı ile SGK'nın değerlendirdiği çalışma gücü kaybının aynı şey olduğunun düşünülmesi.

Bir kişinin sağlık raporunda yüzde 60 veya üzerinde oran bulunması, otomatik şekilde malulen emeklilik anlamına gelmiyor. SGK Sağlık Kurulu kişinin durumunu kendi mevzuatı kapsamında değerlendiriyor ve maluliyet şartlarının bulunup bulunmadığına karar veriyor.

Hastalığın ne zaman ortaya çıktığı önemli

Malulen emeklilikte sağlık sorununun sigorta başlangıcıyla ilişkisi de önem taşıyor.

Temel olarak kişinin çalışma gücünü kaybetmesine yol açan durumun sigortalı çalışmaya başladıktan sonra ortaya çıkması veya mevzuatta belirtilen seviyeye sonradan ulaşması gerekiyor.

Bu nedenle iki kişinin aynı sağlık sorununa sahip olması, ikisinin de aynı şartlarla emekli olacağı anlamına gelmiyor. İlk sigorta tarihi, prim günleri ve SGK sağlık değerlendirmesi sonucu değiştirebiliyor.

Engelli emekliliği ile malulen emeklilik aynı değil

Yaş şartı aranmayan bir başka emeklilik yolu da belirli şartları sağlayan engelli sigortalılara yönelik yaşlılık aylığı.

Ancak engellilik nedeniyle erken emeklilik ile malulen emeklilik birbirinden farklı uygulamalar.

2025 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle özellikle 2008 öncesinde sigortalı olan engellilerin emeklilik sisteminde önemli değişiklik yapıldı. Vergi indirimi esasına dayalı eski yöntem yerine SGK'nın belirlediği çalışma gücü kaybı oranı ön plana çıktı.

Bu nedenle vatandaşların “yüzde 40 raporla emeklilik” veya “1800 günle emeklilik” gibi ifadeleri tek başına değerlendirerek işlem yapmaması gerekiyor.

EYT'lilerde de yaş şartı kaldırılmıştı

Yaş şartı olmadan emeklilik denildiğinde bir diğer önemli grup ise EYT kapsamındakiler.

3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle ilgili mevzuat kapsamındaki sigortalılardan yaş dışındaki prim ve sigortalılık şartlarını yerine getirenler için emeklilik yaşı şartı kaldırıldı. SGK da EYT düzenlemesinin bu şekilde yasalaştığını resmi olarak duyurdu.

Örneğin 8 Eylül 1999 ve öncesinde iştirakçi olan belirli 4/C kapsamındaki sigortalılar açısından da gerekli hizmet süresini tamamlayanların yaş koşulu olmadan aylığa hak kazanabileceği SGK'nın güncel açıklamalarında yer alıyor.

1800 günü olan hemen emekli olabilir mi?

Hayır. 1800 prim gününe sahip olmak tek başına yeterli değil.

Malulen emeklilik için kişinin SGK tarafından malul sayılması gerekiyor. Genel durumda ayrıca en az 10 yıllık sigortalılık süresi aranıyor. Yalnızca başkasının sürekli bakımına ihtiyaç duyacak derecede malul kabul edilen kişilerde 10 yıllık süre şartı uygulanmıyor.

Bu nedenle “1800 günü olan herkes yaş beklemeden emekli olacak” şeklindeki yorumlar gerçeği yansıtmıyor.

Başvuru nasıl yapılır?

Malulen emeklilik hakkından yararlanmak isteyen sigortalılar SGK'ya başvurarak süreci başlatabiliyor. Kurum gerekli görürse kişiyi yetkili sağlık kuruluşuna sevk ediyor.

Sağlık belgeleri ve hastane raporları SGK Sağlık Kurulu tarafından değerlendirildikten sonra kişinin çalışma gücü kaybının mevzuatta aranan düzeye ulaşıp ulaşmadığına karar veriliyor.

Sonuç olarak yaş şartı olmadan emeklilik Türkiye'de mümkün, ancak bu uygulama herkese açık genel bir erken emeklilik paketi değil. Malulen emeklilik açısından kritik formül, uygun sağlık koşullarıyla birlikte en az yüzde 60 çalışma gücü kaybı, 10 yıllık sigortalılık ve 1800 prim günü olarak öne çıkıyor.