Yeni dönemde özellikle SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanların, prim gün sayısı arttıkça emekli aylıklarının da yükselmesini sağlayabilecek bir yapının oluşturulması beklentisi öne çıktı.

Gündeme gelen düzenlemeler, sigorta başlangıcı 1999 öncesinde veya sonrasında olan çok sayıda çalışanı yakından ilgilendiriyor. Ancak henüz yasalaşmış ve uygulamaya alınmış yeni bir emekli maaşı hesaplama sistemi bulunmuyor.

Çok çalışan daha yüksek emekli maaşı alabilir

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da sosyal güvenlik sisteminin mali yapısının güçlendirilmesi ve vatandaşların daha uzun süre çalışma hayatında kalmasını teşvik edecek adımlar atılması hedefleniyor.

Mevcut sistemde emekli aylığının hesaplanmasında kişinin prime esas kazancı, prim ödeme süresi ve Aylık Bağlama Oranı (ABO) önemli rol oynuyor.

Uzun süre çalışmasına ve daha fazla prim yatırmasına rağmen beklediği ölçüde yüksek emekli aylığına ulaşamayan çalışanların durumu ise uzun süredir tartışılıyor.

Yeni dönemde bu yapının değiştirilerek, çalışma süresi uzadıkça emekli aylığının da daha belirgin şekilde yükselmesini sağlayacak bir model oluşturulması gündemde.

25 yıldan fazla çalışanlara yeni formül

SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın değerlendirmelerine göre gündeme gelebilecek modellerden biri, 25 yıldan sonraki çalışma sürelerinin Aylık Bağlama Oranı'na ilave katkı sağlaması.

Böyle bir sistem hayata geçirilirse, 25 yıllık çalışma süresinin ardından sistemde kalmaya devam eden sigortalının her ilave çalışma yılı emekli aylığı hesabına daha güçlü şekilde yansıyabilir.

Bu modelle emeklilik hakkını elde ettiği halde çalışmaya devam eden kişinin, “Çalışmaya devam edersem emekli maaşım düşer mi?” endişesinin azaltılması amaçlanıyor.

İki ayrı taban emekli maaşı da gündemde

Üzerinde durulan bir başka seçenek ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban aylık uygulamalarının oluşturulması.

Bu modele göre prim ve çalışma koşullarını tam olarak yerine getirerek normal emekliliğe hak kazananlarla, daha düşük primle kısmi emeklilik hakkından yararlananlar arasında taban aylık açısından farklılık oluşturulabilir.

Ancak söz konusu formüller henüz kesinleşmiş bir yasal düzenleme niteliğinde değil.

Amaç çalışanı sistemde daha uzun tutmak

Yeni sistem arayışının temel hedeflerinden biri de emeklilik hakkını kazanan çalışanların iş hayatından hemen ayrılmasının önüne geçmek.

Emeklilik hakkını elde eden kişinin çalışmaya devam etmesi halinde daha yüksek emekli aylığına ulaşacağını bilmesi, çalışma hayatında daha uzun süre kalmasını teşvik edebilir.

Bu durumda SGK'nın prim gelirlerinin devam etmesi, aynı zamanda sistemde çalışan-emekli dengesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

1999 öncesi ve sonrası sigorta girişi olanlar yakından takip ediyor

Emeklilik sisteminde geçmiş yıllarda yapılan değişiklikler nedeniyle sigorta başlangıç tarihleri aylık hesaplamalarında önemli rol oynuyor. Bu nedenle 8 Eylül 1999 öncesinde ve sonrasında sigorta girişi bulunan çalışanlar, yapılabilecek yeni düzenlemelerin kendi maaşlarına nasıl yansıyacağını merak ediyor.

Gündemdeki çalışmaların yasalaşması halinde özellikle uzun yıllar boyunca yüksek prim ödeyen ve çalışma hayatında kalmaya devam eden sigortalılar açısından emekli aylığı hesabında yeni bir dönem başlayabilir.

Ancak yeni maaş hesaplama modelinin kapsamı, kimleri içereceği ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı konusunda şu aşamada kesinleşmiş bir mevzuat bulunmuyor.

Önümüzdeki süreçte sosyal güvenlik mevzuatına ilişkin hazırlanacak düzenlemeler, milyonlarca SSK ve Bağ-Kur sigortalısı tarafından yakından takip edilecek.