Göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Zarife Açıkgöz, akciğer kanseri ve sigara arasındaki ilişkiye dikkat çekerek tütün kullanımının hastalığın en önemli önlenebilir risk faktörü olduğunu belirtti. Açıkgöz, sigara dumanının akciğer hücrelerinde hasara yol açabildiğini, pasif içiciliğin de risk oluşturduğunu ve sigarayı bırakmanın tanı sonrasında da önem taşıdığını vurguladı.

Sigara akciğer kanseri riskini nasıl etkiliyor?

Acıbadem Bayındır Kavaklıdere Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Zarife Açıkgöz, sigara içenlerde akciğer kanseri gelişme riskinin hiç sigara içmeyenlere kıyasla 15 ila 30 kat daha yüksek olabildiğini ifade etti. Açıkgöz'e göre sigaraya başlama yaşı, günde tüketilen sigara miktarı ve kullanım süresi riski etkileyen değişkenler arasında yer alıyor.

Sigara dumanında 70'ten fazla kanserojen madde bulunduğunu belirten Açıkgöz, bu maddelerin akciğer hücrelerinin DNA'sına zarar vererek zaman içinde kansere yol açabilecek değişikliklere neden olabildiğini söyledi. Uzun süreli maruziyetin akciğerlerde kronik iltihaplanma ve hücre hasarıyla da ilişkili olduğunu bildirdi.

Akciğer kanserinin dünyadaki yükü

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının 2022 yılına ilişkin tahminlerine göre dünya genelinde yaklaşık 2,5 milyon kişiye akciğer kanseri tanısı konuldu; hastalık nedeniyle 1,8 milyondan fazla kişi yaşamını yitirdi. Akciğer kanseri, o yıl dünya genelinde hem en sık tanı konulan kanser türü hem de kansere bağlı ölümlerin başlıca nedeniydi.

Ajansın 2024'te yayımladığı değerlendirmede, akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 85'inin tütün kullanımıyla ilişkili olduğu belirtildi. Dünya Sağlık Örgütünün 2026 tarihli bilgi notunda ise tütün kullanımına atfedilen oran yüzde 60-70 olarak verildi; iki açıklamadaki küresel oranlar farklılık gösteriyor.

Pasif içicilik de riski artırabiliyor

Akciğer kanseri ve sigara ilişkisi yalnızca sigara kullananları ilgilendirmiyor. Açıkgöz, başkalarının içtiği sigaranın dumanına maruz kalan kişilerin de kanserojen maddeleri soluduğunu belirtti.

Açıkgöz, araştırmaların pasif dumana maruz kalmanın hiç sigara içmemiş kişilerde akciğer kanseri riskini yaklaşık yüzde 20-30 artırabildiğini gösterdiğini aktardı. Bu nedenle özellikle kapalı alanlarda sigara dumanına maruz kalmanın önlenmesinin toplum sağlığı açısından önem taşıdığını ifade etti.

Tütün dumanı dışında da risk etkenleri bulunuyor. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, iç ve dış ortam hava kirliliğini, dizel motor egzozunu, kaynak dumanını ve asbesti akciğer kanseriyle ilişkili maruziyetler arasında sayıyor.

Sigarayı bırakmak tanıdan sonra da önemli

Açıkgöz, korunmanın en etkili yollarından birinin sigaraya hiç başlamamak olduğunu; sigara kullananların ise mümkün olan en kısa sürede bırakmasının önem taşıdığını söyledi. Akciğer kanseri tanısı alan kişilerin de hastalığın evresi ne olursa olsun sigarayı bırakmanın sağlayabileceği faydaları göz ardı etmemesi gerektiğini vurguladı.

Sigarayı bırakma sürecinde profesyonel destek alınabileceğini belirten Açıkgöz, sigara bırakma polikliniklerinden ve uygun tedavi seçeneklerinden yararlanılabileceğini ifade etti.

Belirtiler ve erken tanı

Dünya Sağlık Örgütü, akciğer kanserinin sıklıkla ileri evrede teşhis edildiğine dikkat çekiyor. Kurum, yüksek risk taşıyan kişilerde taramanın erken tanıya yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Tarama, belirti bulunmayan kişilerde hastalığın araştırılması anlamına geliyor. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre akciğer kanseri taraması, yaş ve sigara geçmişi bakımından yüksek risk taşıyan belirli yetişkinler için öneriliyor; taramanın uygunluğu kişi özelinde değerlendiriliyor.

Kaynak: Haber Merkezi