İşte iki "kardeş" ama "hasım" ülke arasındaki tarihsel kırılma noktaları ve bugünkü çatışmanın kökleri:
1. Temel Sorun: Durand Hattı (1893)
Afganistan ve Pakistan arasındaki gerilimin kalbinde, 1893 yılında İngiliz diplomat Sir Mortimer Durand tarafından çizilen Durand Hattı yatar.
-
Sorun: Bu hat, Peştun aşiret topraklarını ikiye bölmüştür.
-
İtiraz: Pakistan 1947’de kurulduğunda bu sınırı miras alsa da, Afganistan hiçbir zaman bu sınırı resmi olarak tanımadı.
-
Etki: Kabil’e göre bu hat bir "dayatmadır", İslamabad’a göre ise "uluslararası sınırdır". Bugün yaşanan sınır çatışmalarının neredeyse tamamı bu hattın meşruiyeti üzerinden çıkmaktadır.
2. Soğuk Savaş ve Mücahitler Dönemi
1979’da Sovyetler Birliği Afganistan’ı işgal ettiğinde, Pakistan (ABD desteğiyle) Afgan mücahitlerinin en büyük destekçisi ve lojistik üssü oldu.
-
Stratejik Derinlik: Pakistan, Afganistan’ı Hindistan’a karşı bir "arka bahçe" (stratejik derinlik) olarak kullanmak istedi.
-
Geri Tepme: Mücahitlere verilen destek, Pakistan içinde radikal grupların güçlenmesine ve milyonlarca mültecinin Pakistan’a akın etmesine neden oldu. Bu durum, bugünkü güvenlik sorunlarının temellerini attı.
3. Taliban: Dosttan Hasma mı?
1990’larda Pakistan, Taliban’ın Kabil’de iktidara gelmesini destekleyen üç ülkeden biriydi. Ancak 11 Eylül saldırıları ve sonrasındaki ABD işgali dengeleri değiştirdi.
-
İkili Oyun İddiaları: ABD işgali boyunca Pakistan, hem ABD müttefiki olarak göründü hem de Taliban’ın hayatta kalmasına yardımcı olmakla suçlandı.
-
2021 Dönümü: Taliban’ın Ağustos 2021’de Kabil’e geri dönüşü, İslamabad’da başlangıçta bir zafer gibi kutlansa da, bu durum kısa sürede bir güvenlik kabusuna dönüştü.
4. Modern Kriz: TTP ve Sınır Ötesi Operasyonlar
Bugünkü "açık savaş" söylemine giden yol, özellikle Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) örgütü üzerinden şekillendi.
-
TTP Sorunu: Pakistan, TTP’nin Afganistan topraklarını kullanarak Pakistan ordusuna saldırdığını iddia ediyor. Kabil ise bu iddiaları reddederek Pakistan’ın kendi güvenlik zafiyetini başkasına yüklediğini savunuyor.
-
2025 Ekim Gerilimi: 2025’in son aylarında sınırda çıkan çatışmalar, Türkiye ve Katar’ın arabuluculuğuyla geçici bir ateşkese bağlanmıştı. Ancak bu barış, Şubat 2026’daki büyük patlamayla sona erdi.
5. 27 Şubat 2026: "Açık Savaş" İlanı
Bugün gelinen noktada, Pakistan Hava Kuvvetleri'nin Kabil ve Kandahar dahil 22 farklı noktayı vurması, ilişkilerde geri dönülemez bir eşiğin aşıldığını gösteriyor.
