Diyarbakır'ın Çınar ilçesinde yer alan ve Roma İmparatorluğu döneminde askeri bir yerleşim alanı olarak kullanılmış olan 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi, 3 günlük bayram tatilinde yağmurlu havaya rağmen 13 bin ziyaretçiye ev sahipliği yaptı. Bu tarihi kalede, toprak altındaki eserleri gün yüzüne çıkarmak için 35 kadın çalışıyor.
Zerzevan Kalesi, Diyarbakır-Mardin kara yolunun üzerinde konumlanıyor ve kazı ile restorasyon çalışmaları 2014 yılından bu yana Prof. Dr. Aytaç Coşkun liderliğinde sürdürülüyor. Tarihi MÖ 882-611 yıllarına kadar uzanan bu kale, Pers Döneminde Kral Yolu üzerinde yer alan bir güvenlik noktası olarak da kullanılmıştır. Kazılarda ortaya çıkan buluntular, bölgenin çeşitli dönemlerde (Parth, Geç Hellenistik ve Erken Roma) kullanıldığını gösteriyor. Roma döneminde, özellikle MS 3. yüzyılda, bu alanda büyük askeri yerleşimler inşa edilmiştir. Surlar ve yapılar, Anastasios I ve Justinianos I dönemlerinde onarılarak günümüzdeki halini almıştır. 639 yılında İslam ordularının fethine kadar kesintisiz olarak kullanılmış olan bu yer, günümüzde hem yerli hem de yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekmektedir. Ayrıca, dünyanın en iyi korunmuş askeri yerleşim alanlarından biri olan Zerzevan Kalesi'nde, Roma'nın doğu sınırındaki ilk Mithras Kutsal Alanı da keşfedilmiştir.
Kale, 1.200 metre uzunluğunda ve 15-18 metre yüksekliğindeki surlarla çevrili. İçerisinde 24 metre yüksekliğinde bir gözetleme kulesi, kilise, yönetim binası ve diğer mimari kalıntılar yer almakta. Kuzey tarafında ise konut alanları ve su sarnıçları bulunmaktadır. Ayrıca, kazı alanında yapılan çalışmalar, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde büyük ilgi uyandırmış ve her geçen gün daha fazla ziyaretçiye kapılarını açmaktadır.2019 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınan Zerzevan Kalesi'nin asıl listeye alınması için çalışmalar sürdürülüyor. Bu yıl içinde kalenin Dünya Mirası olarak kabul edilmesi bekleniyor. Ziyaretçi sayısı yılda 400 bin civarında iken, bayram döneminde 13 bin kişi bu tarihi yeri ziyaret etti. Ayrıca, kazı çalışmalarında 35 kadın istihdam edilmekte olup, bu kadınlar projeye katılarak tarihi eserlere katkıda bulunuyor.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, bu yıl ilk kez İŞKUR'un ‘İş Gücü Uyum Projesi' kapsamında 35 kadının Zerzevan Kalesi'nde çalıştığını belirtti. Bu kadınların çevre köylerden geldiklerini ifade eden Coşkun, kadın istihdamının önemli olduğunu vurguladı. '35 kadın tarihe ışık tutuyor. Kadınların bu projedeki rolleri, hem ekonomik hem de sosyal açıdan oldukça önemli' dedi.
Zerzevan Kalesi'nin ziyaretçi sayısının önümüzdeki yıl 700 bine ulaşmasını beklediklerini belirten Coşkun, bayramda yağmura rağmen yoğun bir ilgi olduğunu ifade etti. ‘Zerzevan Kalesi, birçok tur programında yer alıyor. Türkiye'nin dört bir yanından ve yurt dışından turistler burayı ziyaret ediyor' dedi.
Kazı ekibindeki kadınlardan Eylem Atan, Demirölçek köyünde yaşadığını ve bu işin kendileri için büyük bir fırsat olduğunu söyledi. Ailelerine katkı sağladıklarını belirten Atan, ‘Ayaklarımızın üzerinde durmak bizi mutlu ediyor. Buranın tarihi önemi çok büyük, kazı çalışmaları başladığından beri daha fazla ilgi gördü' dedi. Ayrıca, kadınların detaycı olma yetenekleriyle kazı işlerinde başarılı bir şekilde çalıştıklarını da ekledi.
