Çocuğunu daha güçlü eğitim ve sağlık imkânlarının bulunduğu bir kentte büyütmek isteyen aileleri ilgilendiren araştırmanın sonuçları yeniden gündeme geldi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun ilk kez il düzeyinde hazırladığı Beşeri Sermaye Endeksi’nde Eskişehir, Türkiye genelinde ilk 5 şehir arasına girmeyi başardı.
Dünya Bankası tarafından geliştirilen yöntemle hazırlanan endeks; çocukların hayatta kalma ihtimali, sağlık durumu ve eğitim olanaklarını birlikte değerlendiriyor. Türkiye’nin 2023 yılı Beşeri Sermaye Endeksi 0,690 olarak hesaplanırken, Eskişehir’in puanı ülke ortalamasının oldukça üzerine çıktı.
Eskişehir çocuk yetiştirmek için en avantajlı 4’üncü şehir oldu
TÜİK verilerine göre 2023 yılında Beşeri Sermaye Endeksi’nin en yüksek olduğu şehir 0,781 puanla Çanakkale oldu. Çanakkale’yi 0,761 puanla Antalya ve 0,756 puanla Erzincan takip etti.
Eskişehir ise 0,755 puanla Türkiye sıralamasında dördüncü basamağa yerleşti. Karadeniz şehirlerinden Rize, 0,749 puanla ilk 5’i tamamladı. Eskişehir ile üçüncü sıradaki Erzincan arasındaki farkın yalnızca 0,001 puan olması dikkat çekti.
Çocuk yetiştirmek için en avantajlı 5 şehir
Araştırmaya göre listenin ilk sıralarında yer alan şehirler ve puanları şöyle:
- Çanakkale: 0,781
- Antalya: 0,761
- Erzincan: 0,756
- Eskişehir: 0,755
- Rize: 0,749
Türkiye ortalamasının 0,690 olduğu dikkate alındığında, ilk 5 sıradaki bütün şehirlerin ülke genelinin belirgin biçimde üzerinde sonuç aldığı görülüyor.
Beşeri Sermaye Endeksi neyi ölçüyor?
Beşeri Sermaye Endeksi, bugün dünyaya gelen bir çocuğun mevcut eğitim ve sağlık şartları altında 18 yaşına geldiğinde ulaşabileceği üretkenlik düzeyini ölçüyor. Endeks 0 ile 1 arasında değer alıyor. Puanın 1’e yaklaşması, çocukların eğitim ve sağlık imkânlarından daha yüksek düzeyde yararlanabildiğini gösteriyor.
Hesaplamada 5 yaşından önce hayatta kalma ihtimali, beklenen eğitim süresi, alınan eğitimin niteliği, yetişkinlerin hayatta kalma oranı ve çocukların sağlıklı gelişimi gibi göstergeler kullanılıyor.
Bu nedenle sıralama yalnızca okul sayısına veya hastane kapasitesine bakılarak hazırlanmıyor. Eğitim, sağlık ve hayatta kalma göstergelerinin birlikte değerlendirilmesiyle çocukların gelecekteki potansiyellerine ilişkin daha geniş bir tablo oluşturuluyor.
Eskişehir eğitim alanında da ilk 3’te
Eskişehir’in genel sıralamada dördüncü olmasında eğitim göstergelerindeki güçlü performansı etkili oldu. Beşeri Sermaye Endeksi’nin eğitim bileşeninde Türkiye’nin en yüksek sonuçlarını alan şehirler Çanakkale, Antalya ve Eskişehir olarak sıralandı.
Üniversiteleri, öğrenci nüfusu, kültür-sanat etkinlikleri ve kent içindeki sosyal alanlarıyla bilinen Eskişehir, çocukların akademik eğitimin yanında sosyal gelişimleri bakımından da dikkat çeken şehirler arasında bulunuyor.
Ancak endeksin kira fiyatları, ailelerin gelir düzeyi, trafik yoğunluğu, suç oranları veya konut maliyetleri gibi günlük yaşamı doğrudan etkileyen bütün başlıkları kapsamadığını belirtmek gerekiyor. Bu nedenle araştırma, “aileler için en ucuz veya en güvenli şehir” sıralaması olarak değil, çocukların sağlık ve eğitim şartlarını gösteren bir ölçüm olarak değerlendirilmeli.
Türkiye’nin endeks puanı geriledi
Türkiye’nin Beşeri Sermaye Endeksi 2021 yılında 0,693 olarak ölçüldü. Endeks 2022’de yüzde 0,5 artarak 0,696’ya yükseldi ancak 2023 yılında yüzde 0,9 gerileyerek 0,690’a düştü.
Endeksin alt başlıklarında farklı bir tablo ortaya çıktı. Hayatta kalma bileşeni 0,985’e gerilerken sağlık göstergesi 0,966’ya yükseldi. Eğitim bileşeni ise yüzde 0,8 düşüşle 0,725 olarak hesaplandı. Genel endeksteki gerilemede eğitim alanındaki düşüşün etkili olduğu görüldü.
Listenin son sırasında hangi şehir var?
Beşeri Sermaye Endeksi’nin en düşük olduğu şehir 0,599 puanla Şırnak oldu. Şırnak’ı Ağrı, Şanlıurfa, Gümüşhane ve Muş takip etti. Bu şehirlerin özellikle eğitim ve sağlık göstergelerinde ilk sıralardaki illerin gerisinde kaldığı görüldü.
Çanakkale iki yılda en büyük yükselişi yaptı
2021 ile 2023 arasındaki değişime bakıldığında en büyük artış 0,026 puanla Çanakkale’de gerçekleşti. Uşak 0,022 puanlık yükselişle ikinci sırada yer alırken Siirt, Antalya ve Erzincan’da 0,017 puanlık artış kaydedildi.
Aynı dönemde en sert gerileme ise 0,066 puanla Hatay’da görüldü. Hatay’ı Adıyaman, Kahramanmaraş, Manisa ve Malatya izledi. Depremden etkilenen şehirlerin düşüş yaşayan iller arasında bulunması dikkat çekti.
Veriler yeni mi?
Sıralama Temmuz 2026’da yeniden gündeme gelse de araştırma 2023 yılı verilerine dayanıyor. TÜİK, İl Seviyesinde Beşeri Sermaye Endeksi 2021-2023 başlıklı çalışmayı 19 Eylül 2025 tarihinde yayımladı. Bu nedenle liste, 2026 yılında yapılan yeni bir ölçümden ziyade mevcut resmî verilerin yeniden değerlendirilmesini içeriyor.
Sonuçlar, Eskişehir’in çocukların eğitim, sağlık ve gelecek potansiyeli açısından Türkiye’nin öne çıkan şehirlerinden biri olduğunu gösteriyor. Kent, genel sıralamada dördüncü olurken eğitim göstergelerinde ilk 3 içinde yer alarak önemli bir başarı elde etti.
