Dünyanın en büyük ülkeleri sıralaması yeniden gündemde. Rusya'nın açık ara zirvede olduğu listede Türkiye'nin 783 bin 562 kilometrekarelik yüzölçümüyle 36. sırada bulunduğu bilgisi öne çıktı. Ancak farklı uluslararası listelere bakıldığında Türkiye'yi 37. sırada görmek de mümkün. Bunun nedeni Türkiye'nin yüzölçümünün değişmesi değil, sıralamaya hangi bölgelerin dahil edildiği.
Türkiye 36. mı, 37. mi? İki sıralama da nasıl doğru olabiliyor?
Asıl dikkat çekici ayrıntı burada ortaya çıkıyor.
Yalnızca bağımsız devletler dikkate alındığında Türkiye, toplam yüzölçümü bakımından dünyanın 36. büyük ülkesi olarak değerlendirilebiliyor. Ancak bağımlı bölgeleri de ayrı birer coğrafi birim olarak listeye ekleyen Worldometer sıralamasında Türkiye 37. basamakta bulunuyor.
Aradaki bir basamaklık farkın başlıca nedeni Grönland.
Worldometer, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölge olan Grönland'ı 2 milyon 166 bin 86 kilometrekarelik alanıyla ayrı şekilde listeye dahil ediyor ve 12. sıraya yerleştiriyor. Böylece Türkiye dahil Grönland'ın gerisindeki ülkeler sıralamada bir basamak aşağı kayıyor.
Bu nedenle internette görülen “Türkiye dünyanın 36. büyük ülkesi” ve “Türkiye 37. sırada” ifadeleri kullanılan metodolojiye göre değişebiliyor.
Türkiye'nin hemen önünde ve arkasında hangi ülkeler var?
Türkiye'nin büyüklüğünü anlamanın en kolay yollarından biri sıralamadaki komşularına bakmak.
Bağımlı bölgeleri de içeren Worldometer listesindeki sıralama şöyle:
34. Pakistan: 881.912 km²
35. Namibya: 825.615 km²
36. Mozambik: 801.590 km²
37. Türkiye: 783.562 km²
38. Şili: 756.102 km²
39. Zambiya: 752.612 km²
40. Myanmar: 676.578 km²
Türkiye ile bir üst sıradaki Mozambik arasındaki alan farkı yaklaşık 18 bin kilometrekare, Şili ile Türkiye arasındaki fark ise yaklaşık 27 bin kilometrekare seviyesinde. Bu da Türkiye'nin listenin bu bölümündeki ülkelerle birbirine oldukça yakın alan büyüklüklerine sahip olduğunu gösteriyor.
Türkiye birçok büyük Avrupa ülkesinden daha geniş
Listenin ilginç taraflarından biri de Türkiye'nin Avrupa'nın en büyük ekonomileri arasında bulunan birçok ülkeden coğrafi olarak daha geniş olması.
Aynı sıralamada Fransa 551 bin 695 kilometrekare ile 49., İspanya ise 505 bin 992 kilometrekare ile 52. sırada gösteriliyor. Türkiye'nin 783 bin 562 kilometrekarelik yüzölçümü bu iki ülkenin de oldukça üzerinde.
Türkiye ayrıca 603 bin 500 kilometrekarelik Ukrayna'dan da daha geniş bir toplam alana sahip.
Türkiye'nin resmi yüzölçümü neden bazı kaynaklarda farklı?
Burada bir başka ayrıntı daha var. Birleşmiş Milletler'in güncel ülke profilinde Türkiye'nin yüzölçümü 783.562 kilometrekare olarak yer alıyor. Aynı rakam BM İstatistik Bölümü'nün geçmiş veri setlerinde de kullanılıyor.
Dünya Bankası'nın FAO kaynaklı yüzölçümü göstergesinde ise Türkiye için 785.350 kilometrekare rakamı görülebiliyor. Farklı kurumların kara alanı, iç sular ve ölçüm yöntemlerinde kullandıkları tanımlar nedeniyle yüzölçümü rakamlarında küçük farklılıklar ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle “dünyanın en büyük ülkeleri” listelerinde yalnızca sıra numarasına değil, hangi veri kaynağının ve hangi alan tanımının kullanıldığına da bakmak gerekiyor.
Dünyanın zirvesinde değişiklik yok
Listenin ilk sırasında ise tartışma yaratacak bir durum bulunmuyor. Yaklaşık 17,1 milyon kilometrekarelik yüzölçümüyle Rusya dünyanın açık ara en büyük ülkesi konumunda. Kanada ikinci sırada bulunurken Çin ve ABD kullanılan kaynağa ve ölçüm yöntemine bağlı olarak takip eden basamaklarda yer alıyor.
Bağımlı bölgeleri ayrı tutan listeler dikkate alındığında ilk 10'da Rusya, Kanada, Çin, ABD, Brezilya, Avustralya, Hindistan, Arjantin, Kazakistan ve Cezayir bulunuyor.
Sonuç: Türkiye dünya haritasında düşündüğümüzden daha büyük
Rakamların ortaya koyduğu asıl dikkat çekici sonuç, Türkiye'nin sırasının 36 ya da 37 olmasından daha fazlasını söylüyor. Türkiye, 783 bin kilometrekareyi aşan yüzölçümüyle yaklaşık 200 ülkenin bulunduğu dünyada en geniş ilk 40 coğrafya arasında yer alıyor.
Kısacası, “Türkiye dünyanın kaçıncı büyük ülkesi?” sorusunun yanıtı listeleme yöntemine göre değişiyor: Sadece bağımsız ülkeler sayıldığında 36., Grönland gibi bağımlı bölgeler de ayrı tutulduğunda 37. sıra. Asıl farkı yaratan Türkiye'nin sınırları değil, listenin kuralları.
