Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye doğurganlık hızının 2025 yılında 1,42'ye gerilediğini belirterek nüfusun geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Özkaya, düşen doğurganlığın Türkiye'nin nüfus yapısını etkileyeceğine dikkat çekerken, 2050'ye yönelik tahminlerde Hindistan ile Afrika ülkelerinin dünya nüfus sıralamasındaki yerinin değişeceğini ifade etti.
Türkiye'de doğurganlık hızı yıllar içinde nasıl değişti?
Özkaya'nın aktardığı rakamlara göre toplam doğurganlık hızı 2001'de 2,38 çocuk düzeyindeydi. Bu değer 2023'te 1,51, 2024'te 1,48 ve 2025'te 1,42 olarak gerçekleşti.
Toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurganlık dönemi boyunca doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun yayımladığı tarihsel seride 2014 yılı için 2,19 olan değer, sonraki yıllarda gerileyerek 2017'de 2,08'e indi.
Özkaya, 2017'de nüfusun kendini yenileme düzeyi olarak kabul edilen 2,10'un altına inildiğini belirtti. Bununla birlikte TÜİK'in tarihsel serisinde 2010 ve 2011 yıllarında da değerin 2,10'un altında olduğu görülüyor.
Türkiye nüfusu için 2050 öngörüleri
Özkaya, Türkiye nüfusunun 2050 yılına kadar ılımlı biçimde azalmasının beklendiğini ve doğurganlık hızındaki düşüşün bu değerlendirmede önemli bir etken olduğunu söyledi.
Birleşmiş Milletler'in 2024 tarihli nüfus projeksiyonunda ise Türkiye nüfusunun 2047'de yaklaşık 91,4 milyonla zirveye ulaşacağı, 2050'de yaklaşık 90,7 milyon olacağı öngörülüyor. Bu projeksiyon, 2050'ye kadar geçen dönemin tamamında nüfusun azalacağı yönündeki değerlendirmeden farklı bir seyir ortaya koyuyor.
Nüfus projeksiyonları gerçekleşmiş sonuçlar değil; doğum, ölüm ve göçe ilişkin varsayımlara dayanan tahminler. Bu nedenle farklı çalışma ve senaryoların sonuçları birbirinden ayrılabiliyor.
Hindistan ve Çin arasındaki nüfus farkı
Özkaya, 2026'da Hindistan ile Çin'in 1,4 milyarı aşan nüfuslarıyla dünyanın en kalabalık iki ülkesi olduğunu, birlikte dünya nüfusunun yaklaşık üçte birini oluşturduklarını belirtti. Değerlendirmesinde ABD'nin üçüncü sırada, Endonezya ile Pakistan'ın da ilk beş içinde yer aldığını aktardı.
Özkaya'nın paylaştığı 2050 tahminlerine göre Hindistan nüfusunun 193 milyon artması, Çin nüfusunun ise 121 milyon azalması bekleniyor. Buna bağlı olarak iki ülke arasındaki farkın yaklaşık 24 milyondan 338 milyona çıkacağı öngörülüyor.
Aynı değerlendirmede Pakistan nüfusunun 105 milyon artarak ülkeyi dünya sıralamasında dördüncü sıraya taşıyabileceği, Endonezya nüfusunun ise 39 milyon artışla 327 milyona ulaşabileceği ifade edildi.
Afrika ülkelerinin nüfus tahminleri
Özkaya, Nijerya'nın 2026 ile 2050 arasında nüfusuna 154 milyon kişi ekleyerek altıncı sıradan üçüncü sıraya yükselebileceğini söyledi. Kongo Demokratik Cumhuriyeti nüfusunun da 120 milyon artarak yaklaşık iki katına çıkmasının beklendiğini belirtti.
Özkaya'nın aktardığı tahmine göre Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Etiyopya'nın toplam nüfus artışı yaklaşık 346 milyona ulaşacak. Sahra Altı Afrika nüfusunun ise 2024-2054 döneminde yüzde 79 artarak 2,2 milyara çıkması bekleniyor.
Birleşmiş Milletler'in 2024 projeksiyonu da aralarında Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin bulunduğu bazı ülkelerde 2024-2054 arasında nüfusun iki katına çıkabileceğine işaret ediyor. Aynı çalışmada dünya nüfusunun 2080'lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyarla zirveye ulaşacağı tahmin ediliyor.





