Sıfır otomobil satın almayı planlayanları, bayileri ve araç üreticilerini yakından ilgilendiren kritik bir düzenleme hayata geçiriliyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliğiyle araçların yazılım güvenliği ve elektronik uygunluk belgelerine ilişkin yeni kurallar belirlendi.
Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, gerekli yazılım güncelleme şartlarını karşılamayan belirli kategorilerdeki yeni araçlar 7 Temmuz 2026’dan itibaren tescil edilemeyecek. Bu araçların piyasaya arzına ve hizmete alınmasına da izin verilmeyecek.
Her sıfır aracın satışı yasaklanmayacak
Düzenlemenin “7 Temmuz’da sıfır araç satışı yasaklanıyor” şeklinde yorumlanması gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Yasak, bütün sıfır otomobilleri değil, yönetmelikte belirlenen yazılım güncelleme ve teknik güvenlik şartlarını yerine getirmeyen araçları kapsıyor.
Standartları karşılayan, uygunluk belgesi bulunan ve tescil şartlarını yerine getiren sıfır araçların satışında herhangi bir engel olmayacak.
Yazılım güvenliği artık tescilin anahtarlarından biri
Yeni nesil otomobiller; sürüş destek sistemlerinden fren ve motor yönetimine, multimedya ekranından uzaktan güncelleme özelliklerine kadar çok sayıda yazılımla çalışıyor.
Bu nedenle araç üreticilerinin yalnızca mekanik güvenliği değil, yazılım güncellemelerinin kontrollü ve güvenli şekilde yapılmasını da garanti etmesi gerekecek. Yönetmelikte, üreticilerin yazılım güncelleme yönetim sistemlerinin 156 sayılı Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Regülasyonu’ndaki şartlara uygun olması öngörülüyor.
Şartları karşılamayan tam araçlar için 7 Temmuz 2026’dan itibaren şu işlemler yapılamayacak:
- İlk tescil
- Piyasaya arz
- Hizmete giriş
- Trafiğe çıkarılma
Hangi araç kategorileri kapsamda?
Düzenleme ağırlıklı olarak M ve N kategorisindeki araçları ilgilendiriyor.
M kategorisi, yolcu taşımak için üretilen otomobil, minibüs ve otobüs gibi araçları kapsıyor.
N kategorisi ise yük taşımak amacıyla kullanılan kamyonet ve kamyonlardan oluşuyor.
O kategorisindeki römork ve yarı römorklar için de yönetmelikte belirtilen şartlara uygunluk aranacak. Düzenleme özetine göre gerekli koşulları karşılamayan O kategorisi araçların üretimine izin verilmeyecek.
Trafikteki mevcut araçlar için yasak var mı?
7 Temmuz’da başlayacak uygulama, halihazırda tescil edilmiş bütün araçların trafikten çekileceği anlamına gelmiyor. Düzenlemenin esas hedefi, şartları karşılamayan yeni araçların tescil edilmesini ve piyasaya girmesini önlemek.
Trafikte kullanılan ve tescil işlemi daha önce tamamlanan araç sahiplerinin bu tarih nedeniyle yeniden tescil yaptırması veya aracını değiştirmesi gerekmiyor.
Ancak üreticilerin, tescilden sonra aracın tip onaylı özelliklerini etkileyen yazılım güncellemelerinde de mevzuattaki güvenlik şartlarına uyması gerekiyor.
Sıfır araçlarda kâğıt belge dönemi sona eriyor
Yönetmeliğin getirdiği bir diğer önemli değişiklik ise araç uygunluk belgelerinin dijital ortama taşınması oldu.
Üreticiler tarafından hazırlanan elektronik uygunluk belgesi, Araç Sicil ve Tescil Sistemi üzerinden Türkiye Noterler Birliği’ne aktarılacak. Veriler XML formatında hazırlanacak ve elektronik imza mevzuatına uygun güvenli sistemler üzerinden gönderilecek. Böylece tescil işlemlerinde kâğıt evrak kullanımı azaltılacak.
Araç alacaklar bayiden hangi bilgileri istemeli?
7 Temmuz 2026 öncesinde sıfır araç satın almayı düşünenlerin yalnızca fiyat ve donanım paketine odaklanmaması gerekiyor. Özellikle uzun süredir bayi stoklarında bulunan araçlarda tescil uygunluğu önem kazanacak.
Satın alma veya kapora işlemi öncesinde bayiye şu konuların sorulması yararlı olabilir:
- Aracın 7 Temmuz sonrasında tescil edilip edilemeyeceği
- Elektronik uygunluk belgesinin hazırlanıp hazırlanmadığı
- Yazılım güncelleme standardının karşılanıp karşılanmadığı
- Tescil işleminin hangi tarihte tamamlanacağı
- Gecikme halinde sözleşmenin ve kaporanın ne olacağı
Bayilerde stok hareketliliği yaşanabilir
Düzenleme, özellikle eski üretim tarihli veya yeni yazılım standartlarına uyumu henüz belgelendirilemeyen araç stoklarında hareketlilik yaratabilir. Bayilerin tescil riski taşıyan araçları 7 Temmuz öncesinde satmak istemesi nedeniyle bazı marka ve modellerde kampanyalar gündeme gelebilir.
Ancak düşük fiyatlı bir araçta kampanya bulunması, tek başına avantajlı bir satın alma anlamına gelmeyebilir. Tüketicilerin ödeme yapmadan önce aracın yeni tescil kurallarına uygunluğunu yazılı olarak teyit etmesi önem taşıyor.
7 Temmuz’da ne değişecek?
7 Temmuz 2026’dan itibaren yazılım güncelleme güvenliği şartlarını karşılamayan kapsamdaki yeni araçların tesciline izin verilmeyecek. Uygun araçların satışları ise normal şekilde devam edecek.
Yeni dönemle birlikte araçların yalnızca motor, fren veya emisyon değerleri değil, kullanılan yazılımlar ve bu yazılımların nasıl güncellendiği de piyasaya çıkış sürecinin temel kriterlerinden biri olacak.
