Sakarya'nın Kaynarca ilçesi Kalburcu Mahallesi'nde yaşayan Gülşen Özmen ailesi, Manav mutfağının sevilen lezzetlerinden mancarlı pideyi kuşaktan kuşağa aktarmayı sürdürüyor. Ailenin yaklaşık 700 yıllık olduğunu söylediği geleneği, evlerinin yanındaki ekmek fırınını yakarak yaşatıyor. Kaynarca Başsavcısı Emrullah Akbulut da fırın başında aileyi ziyaret ederek geleneği yakından inceledi.
Kalburcu'da haftalık fırın geleneği
Özmen ailesi, her hafta evlerinin yanındaki fırını yakarak köy ekmeği pişiriyor. Ekmek fırına girmeden önce aile bireyleri birlikte mancarlı pide hazırlıyor ve bu, ailenin sofrasında değişmeyen bir alışkanlık.
Gülşen Özmen, pideyi çocukluğundan beri sofralarından eksik etmediklerini anlatıyor. Mayayı akşamdan hazırladığını, yoğurduktan sonra mancarları baharatlayıp pideyi yaptıklarını belirten Özmen, 60 yaşında olduğunu ve 10 yaşından beri pide yaptığını söylüyor.
'10 yaşından beri bu pideyi yapıyorum'
— Gülşen Özmen
Manav mutfağında mancarın yeri
Manav mutfağında mancar, ıspanak, ebegümeci ve kazayağı gibi yeşil yapraklı sebzeleri kapsayan ortak bir ad olarak kullanılıyor. Mancarlı pide de bu sebzelerden hazırlanıyor.
Kaynarca'nın bu kültürle bağı güçlü. Tarih boyunca Türkmen-Manav kimliğini koruyabilmiş önemli bir Sakarya ilçesi olarak tanımlanıyor. Fahri Tuna'nın '40 Soruda Kaynarca' adlı çalışmasında yer alan eski bir nüfus verisine göre ilçedeki nüfusun büyük bölümü Manav kökenli; ancak bu rakamın güncel olup olmadığı doğrulanamadı. Sosyolog Ali Aktaş'ın verilerine göre ilçede yaşayan 24.407 kişiden 23.727'si Türkmen olup, bu sayının 14.578'i (% 62) Manav kökenlidir.
Eşi Erdoğan Özmen ise bu pideyi ekmek yapımında kadınların hazırladığını açıklamaya göre söylüyor. Aynı açıklamada geleneğin 700 yıllık olduğu vurgulanıyor.
'Bu 700 yıllık bir gelenek'
— Erdoğan Özmen
Tarif ve bölgesel farklılıklar
Mancarlı pideyi diğer otlu pidelerden ayıran temel özellik, tek bir standart tarife bağlı olmaması. İç harçta mancarın yanında çiğce, soğan, baharat, dartı, köy peyniri ve yöresel süt ürünleri kullanılabiliyor.
Düzce'nin Akçakoca ilçesindeki mancarlı pide ise 2017 tarihinde mahreç işaretiyle tescil edildi. Akçakoca'da pide geleneksel taş fırınlarda ya da odun ateşi üzerinde sacda pişiriliyor. Fırından çıktıktan sonra üzerine tereyağı sürülür ve genellikle ayran ile birlikte servis ediliyor. Kaynarca'daki yapılışın bu tescilli ürünle benzer ya da farklı olup olmadığı araştırmada doğrulanamadı.
Başsavcı fırın başında
Mahalle sakinlerinin davetine icabet eden Kaynarca Başsavcısı Emrullah Akbulut, ekmek ve mancarlı pide hazırlandığı sırada aileyi ziyaret etti. Fırın başında yöre sakinleriyle bir süre sohbet eden Akbulut, gelenek hakkında bilgi aldı. Ziyaretin sonunda aile bireyleriyle hatıra fotoğrafı çektirdi.
Sıkça sorulan sorular
Mancarlı pide nedir?
Manav mutfağına ait, mancar adı verilen yeşil yapraklı sebzelerle hazırlanan geleneksel bir pidedir. Kaynarca'da bu pide ailelerin sofrasında yer alıyor.
Kaynarca'da mancarlı pideyi kim yapıyor?
Haberde, Kalburcu Mahallesi'nde yaşayan Gülşen Özmen ve ailesinin pideyi kuşaktan kuşağa yaptığı aktarılıyor. Gülşen Özmen pide yapmaya 10 yaşında başladığını söylüyor.
Kaynarca Başsavcısı mancarlı pide için fırına geldi mi?
Evet. Kaynarca Başsavcısı Emrullah Akbulut, ekmek ve mancarlı pide hazırlanırken aileyi ziyaret etti ve fırın başında bilgi aldı.
Mancarlı pidenin yaşı kaç yıl?
Aile, geleneğin 700 yıllık olduğunu söylüyor. Bu yaş bağımsız kaynaklarla doğrulanamadı.
