Mevsimsel Depresyon Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, “Mevsimsel depresyon belirtileri genellikle sonbaharın sonlarında başlıyor ve ilkbaharla birlikte azalıyor. Bu tanının konulabilmesi için şikayetlerin en az iki yıldır benzer dönemlerde tekrar ediyor olması önemlidir” açıklamasında bulundu.
Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, kış aylarında artış gösteren kış depresyonu hakkında detaylı bilgiler verdi. Günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalmasıyla bazı bireylerde sabahları uyanmakta zorluk, sürekli uyku isteği, enerji kaybı ve hayattan zevk alamama gibi belirtilerin ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Gürok, durumun basit bir mevsim geçişi ya da moral bozukluğu olarak değerlendirilemeyeceğini ifade etti. Kış depresyonunun sanılandan daha yaygın olduğunu aktaran Gürok, “Nüfusun yaklaşık yüzde 5’i bu durumdan etkileniyor. Daha hafif seyreden ve kış hüznü olarak adlandırılan tablo ise toplumun yüzde 10-20’lik kesiminde görülebilir. Bu tablonun ciddi bir duygu durum bozukluğu olduğuna dikkat çekmek gerekiyor. Kapalı havaları sevmiyorum ya da moralim bozuk gibi ifadelerle geçiştirilememelidir” dedi.
D vitamini Eksikliği ile Mevsimsel Depresyon Arasındaki İlişki
Mevsimsel depresyonun yalnızca psikolojik değil, biyolojik nedenleri de mevcut olduğunu belirten Prof. Dr. Gürok, “Güneş ışığına maruziyetin azalması ile serotonin hormonu düşerken, melatonin üretimi artarak yanlış zamanlarda salgılanıyor. Bu duruma bağlı olarak gün boyunca yorgunluk, aşırı uyku hali ve motivasyon kaybı yaşanabiliyor. Kış aylarında azalan ışık vücudun biyolojik saati olan sirkadiyen ritmi bozuyor, bu da ruh halini doğrudan etkiliyor. Bu durum sabahları uyanamama, akşamları uyuyamama ve gün içinde enerji dalgalanmalarına yol açabilir. D vitamini, serotonin aktivitesini destekleyen önemli bir faktördür. Güneş ışığının azalması ve kalın giysiler nedeniyle kış aylarında D vitamini üretimi düşüyor. D vitamini eksikliği ile mevsimsel depresyon arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. Mevsimsel depresyon herkesi eşit şekilde etkilemiyor. Ekvatora uzak bölgelerde yaşayanlar, kadınlar, 18-30 yaş arası genç erişkinler, ailesinde depresyon öyküsü bulunanlar ve daha önce depresyon ya da bipolar bozukluk tanısı almış bireyler daha yüksek risk altındadır. Mevsimsel depresyon belirtileri genellikle sonbaharın sonlarında başlıyor ve ilkbaharla birlikte azalıyor. Bu tanının konulabilmesi için şikayetlerin en az 2 yıldır benzer dönemlerde tekrar ediyor olması önemlidir. Kalıcı mutsuzluk ve umutsuzluk hissi, enerji kaybı, sabahları uyanmakta zorluk, aşırı uyku isteği, aşırı yeme ve kilo alma, ilgi kaybı, konsantrasyon güçlüğü, sosyal geri çekilme ile hareket ve konuşmada yavaşlama bu belirtiler arasında yer almaktadır” ifadelerini kullandı.
Doğru tanı ve uygun tedavi ile mevsimsel depresyonda başarılı sonuçlar elde edilebileceğini belirten Prof. Dr. Gürok, “Işık terapisi, tedavide altın standart olarak değerlendirilmekte. Bilişsel davranışçı terapi, gerekli görülen hastalarda antidepresan ilaç tedavisi ve D vitamini takviyesi ise etkilidir. Işık terapisi genellikle sabah saatlerinde uygulanmakta ve pek çok hastada birkaç hafta içinde belirgin iyileşme sağlanmaktadır. Kış aylarında ruh sağlığını korumak için güneş ışığından daha fazla faydalanmak, perdeleri açmak, gün içinde en az 30 dakika dışarıda vakit geçirmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve sağlıklı beslenme önem arz etmektedir. Omega-3 yağ asitlerinden ve proteinden zengin, işlenmiş karbonhidratlardan uzak bir beslenme düzeni tedaviye katkı sağlamaktadır. Ayrıca düzenli uyku saatlerinin korunması, akşam saatlerinde ekran kullanımının sınırlandırılması, gündüz uykularının sınırlı tutulması ve sosyal ilişkilerin sürdürülmesi iyileşme sürecini desteklemekte. Şikayetlerin iki haftadan uzun sürmesi, günlük yaşamı ve işlevselliği ciddi şekilde etkilemesi ya da kendine zarar verme ve intihar düşüncelerinin ortaya çıkması durumunda mutlaka bir psikiyatri hekimine başvurulması gerekmektedir. Mevsimsel depresyon, ciddi ancak tedavi edilebilir bir ruh sağlığı sorunudur. Ruh sağlığı, fiziksel sağlık kadar önemlidir. Kış aylarında ortaya çıkan belirtilerin ciddiye alınması, bir zayıflık değil, kişinin kendine verdiği değerin bir göstergesidir” şeklinde konuştu.
İhlas Haber Ajansı
