Evliya Çelebi'nin İzlenimleri
Gaziantep'in Araban ilçesindeki Ziraat Odası ve Sarımsak Üretici Birliği Başkanı Hasan Altun, Evliya Çelebi'nin Seyahatname adlı eserinde Araban Ovası'na special bir yer ayırdığını belirtti. 17. yüzyılda bölgeyi ziyaret eden Evliya Çelebi, o dönemde ‘Raban' olarak anılan bu yerin tarımsal zenginliğine, bağ ve bahçelerinin bolluğuna vurgu yaptı. Çelebi, Araban Ovası'nın Fırat Nehri ile beslenen geniş ve bereketli bir ova olduğunu tasvir etti.
Tarihi ve Stratejik Önemi
Altun, Araban Kalesi'nin de bölgenin tarihi ve stratejik önemini temsil eden önemli yapılardan biri olduğunu ifade etti. Kalenin tarihi, Tunç Çağı'na kadar uzanmakta olup, ilçe merkezindeki Kale Mahallesi'nde, yaklaşık 35 metre yüksekliğindeki bir höyük üzerinde yer almaktadır. Orta Çağ döneminde 'Raban' adıyla bilinen bölgenin önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkmıştır. 11 ve 12. yüzyıllarda Urfa Haçlı Kontluğu döneminde büyük bir öneme sahip olan bu kale, yüksek ve düz bir höyük üzerine inşa edilmiştir.
Altun, kalenin surlarının zamanla büyük ölçüde tahrip olduğunu ve taşlarının çevredeki yapıların inşasında kullanıldığını belirtti. Günümüzde kalenin yapısı, neredeyse höyük seviyesine kadar inmiştir.
İç Kale Camii'nin Durumu
Ayrıca, kalenin tepesinde bulunan ve sonrasında camiye dönüştürülen ‘İç Kale Camii' de Araban'ın tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu yapı, ilçe halkı tarafından uzun yıllar ibadethane olarak kullanılmıştır. Ancak, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde zarar gördüğü belirtilmiştir.
