Eti Bakır sürdürülebilirlik ve yönetim sistemleri direktörü Gamze Şen Topal, Antalya'daki COP31 kapsamında şirketin kaynak verimliliği çalışmalarını anlattı. Topal, üretim çıktılarının farklı tesislerde yeniden kullanıldığı modelle Mardin Mazıdağı'nda yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammaddenin geri kazanıldığını, enerji ve su tüketimini azaltmaya yönelik uygulamalar yürütüldüğünü söyledi.

Eti Bakır sürdürülebilirlik modelinde tesisler nasıl çalışıyor?

Şen Topal'ın anlattığı modele göre şirket, bir işletmesindeki üretim çıktısını başka bir işletmesinde hammadde olarak değerlendiriyor. Samsun işletmesinde konsantre bakır cevherinden katot bakır üretilirken, atık gazdan asit ve bununla birlikte gübre elde ediliyor.

Kastamonu'daki Küre işletmesinde ortaya çıkan pirit konsantresi ise Mardin Mazıdağı tesisine gönderiliyor. Topal, burada bakır, kobalt ve çinko gibi metallerin geri kazanıldığını, aynı entegre yapı içinde asit ve gübre üretildiğini belirtti.

Topal, Mazıdağı'nda yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammaddenin geri kazanıldığını söyledi. Sürdürülebilirlik çalışmalarının ayrı projelerle sınırlı kalmaması, üretim süreçlerine ve işletmelerin günlük kararlarına yansıması gerektiğini de vurguladı.

Su tasarrufu ve enerji verimliliği rakamları

Şirket yöneticisinin paylaştığı 2024 performans verilerine göre sistem iyileştirmeleriyle 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağlandı. Küre işletmesinde proses suyunun yaklaşık yüzde 92'si geri kazanılarak yeniden kullanılıyor.

Topal, işletmelere göre su geri kazanım oranlarının yüzde 80 ile 95 arasında değiştiğini belirtti. Kapalı devre prosesler, geri kazanım ve tüketimin izlenmesi, şirketin su yönetiminde öne çıkan uygulamalar arasında yer alıyor.

İlk sürdürülebilirlik raporunda yer alan verilere değinen Topal, enerji verimliliği projeleriyle 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağlandığını ve aynı dönem için doğrudan faaliyetlerden kaynaklanan Kapsam 1 emisyonlarında yüzde 11 azalma raporlandığını aktardı. Açıklamada bu azalmanın karşılaştırıldığı dönem belirtilmedi.

Topal ayrıca Mardin ve Ağrı'daki güneş enerjisi santrallerinde yılda yaklaşık 160 bin megavatsaat yenilenebilir elektrik üretildiğini, bunun yaklaşık 100 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağladığını ifade etti. Bu rakamlar şirket yöneticisinin verdiği bilgilere dayanıyor.

Madencilik sahalarında iklim ve doğa riskleri

Eti Bakır sürdürülebilirlik çalışmalarında çevresel önceliklerin sahaların özelliklerine göre belirlendiğini söyleyen Topal, Artvin'de orman ekosistemleri ve yaban hayatının öne çıktığını; Küre ve Siirt'te ise su yönetimi, arazi koşulları ve iklimsel etkilerin farklı değerlendirmeler gerektirdiğini anlattı.

Şirketin 2025 verileriyle hazırlanan iklim ve doğa bağlantılı risk ve fırsat değerlendirmesinde sekiz işletmenin ele alındığını belirten Topal, çalışmada TCFD ve TNFD olarak bilinen uluslararası çerçevelerden yararlanıldığını söyledi. Değerlendirmede hem iklim değişikliğinin faaliyetler üzerindeki olası etkileri hem de faaliyetlerin doğayla ilişkisi incelendi.

Topal, bazı sahalarda su kıtlığı, bazılarında ise aşırı yağış, heyelan veya habitat hassasiyetinin öncelikli olabildiğini ifade etti. Adıyaman'da dağ keçilerini desteklemeye yönelik çalışma yürütüldüğünü, Murgul ve Cerattepe'de de yaban hayatı gözlemleri yapıldığını aktardı.

Taşımacılık ve rehabilitasyon uygulamaları

Topal'ın verdiği bilgiye göre Murgul'da cevher taşımacılığında kullanılan 62,5 kilometrelik hidrolik hat, lojistik kaynaklı çevresel etkilerin azaltılmasına katkı sağlıyor. Cerattepe'deki teleferik sisteminin ise orman içi karayolu taşımacılığına bağlı yılda yaklaşık 1 milyon litre yakıt tüketiminin ve buna bağlı emisyonların önlenmesini desteklediğini söyledi.

Rehabilitasyon çalışmalarında dikilen fidan sayısının tek başına yeterli bir gösterge olmadığını belirten Topal, fidanların yaşama ve gelişme oranlarının yanı sıra toprağın, yerel bitki örtüsünün ve yaban hayatına ilişkin gözlemlerin de değerlendirildiğini anlattı.

Topal, Mazıdağı'ndaki yaklaşık 70 hektarlık rehabilitasyon alanının 23 hektarının orman yangınından etkilendiğini, sonrasında yaklaşık 28 bin 800 fidanla yeniden ağaçlandırma yapıldığını belirtti. Şirketin Çevre Müfettişleri Projesi kapsamında ise 4 bin 448 öğrenciye çevre farkındalığı eğitimi verildiğini söyledi.

COP31 kapsamında kaynak verimliliği gündemi

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenleniyor. Konferans, iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin uluslararası görüşmelere ev sahipliği yapıyor.

Şen Topal, Eti Bakır'ın konferans kapsamında endüstriyel simbiyoz, kaynak verimliliği ve biyoçeşitlilik deneyimlerinin paylaşılacağı bir panel düzenleyeceğini söyledi. Şirketin gelecek dönem öncelikleri arasında enerji yoğun süreçlerde verimliliğin artırılması, yenilenebilir enerji payının geliştirilmesi ve ürün başına emisyon performansının izlenmesi bulunuyor.

Topal, döngüsel ekonomi çalışmalarının da sürdürüleceğini belirterek teknik açıdan uygun malzemelerin yeniden değerlendirilmesi yaklaşımı kapsamında şirketin pelet demir yatırımı bulunduğunu aktardı.

Kaynak: Haber Merkezi