Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 30 maddelik kanun teklifinin içinden milyonlarca sürücüyü ilgilendiren önemli bir düzenleme çıktı. Teklif yasalaşırsa ilk kez ehliyet alanlar ile ehliyeti iptal edildikten sonra yeniden belge alanlar, iki yıl boyunca “aday sürücü” sayılacak.
Düzenlemede en fazla dikkat çeken başlık ise 0,20 promil alkol sınırı oldu. Ancak kamuoyunda oluşan algının aksine bu sınırın bütün sürücüler için geçerli olması öngörülmüyor. 0,20 promil kuralı, iki yıllık aday sürücülük döneminde ehliyetin iptal edilmesine yol açacak şartlardan biri olarak düzenleniyor.
HER SÜRÜCÜYÜ KAPSAMIYOR
Mevcut uygulamada hususi otomobil kullanan sürücüler için genel yasal alkol sınırı 0,50 promil olarak uygulanıyor. Yeni teklif, bu genel sınırı tüm sürücüler açısından 0,20 promile indiren bir düzenleme getirmiyor.
Teklifteki 0,20 promil sınırı yalnızca aday sürücülere ilişkin. İlk kez ehliyet alan bir kişinin iki yıllık adaylık süresi içinde 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullandığının belirlenmesi halinde sürücü belgesi iptal edilebilecek.
Bu nedenle düzenlemenin “Tüm sürücüler için alkol sınırı 0,20 promile düşürüldü” şeklinde yorumlanması doğru değil.
TEK İHLAL EHLİYETİ İPTAL ETTİREBİLECEK
Teklife göre aday sürücünün iki yıllık dönemde sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren ağır bir trafik ihlali yapması halinde belgesi tamamen iptal edilecek.
Ayrıca şu durumlarda da aday sürücü belgesinin iptal edilmesi öngörülüyor:
75 ceza puanının aşılması, 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması, dönüş kurallarının üç kez ihlal edilmesi, yayalara geçiş hakkı verilmemesi ve emniyet kemeri gibi koruyucu sistemlerin kullanımına ilişkin kuralların üç kez çiğnenmesi.
Makas atmak, drift yapmak veya sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasına yol açan diğer ağır ihlaller de aday sürücünün ehliyetini kaybetmesine neden olabilecek.
EHLİYET “SÜRESİZ” OLARAK KAYBOLMAYACAK
Düzenlemeyle ilgili dikkat edilmesi gereken bir başka ayrıntı da ehliyetin süresiz olarak alınmayacak olması.
Aday sürücünün belgesi iptal edilirse kişi yeniden sürücü kursuna gitmek ve sınavlarda başarılı olmak zorunda kalacak. Ayrıca sürücü kursuna yeniden kayıt yaptırmadan önce psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesi gerekecek.
Kesilen trafik cezalarının tamamının ödenmesi ve varsa bekleme süresinin dolması da yeniden ehliyet almanın şartları arasında yer alacak. Yani sürücü, yalnızca belirli bir süre bekleyerek eski ehliyetini geri alamayacak; ehliyet sürecini baştan tamamlamak zorunda kalacak.
ASLINDA KURALLAR YENİ DEĞİL
Düzenlemenin en dikkat çekici yanı, aday sürücüler için tamamen yeni cezalar oluşturmasından çok mevcut kuralları doğrudan kanuna taşıması.
İki yıllık aday sürücülük, 75 ceza puanı, 0,20 promil alkol ve bazı trafik kurallarının üç kez ihlal edilmesi gibi şartlar daha önce yönetmelik kapsamında uygulanıyordu. Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı mevcut bilgilerde de aynı şartlar yer alıyor.
Anayasa Mahkemesi ise aday sürücülerin ehliyetlerinin hangi şartlarda iptal edileceğinin yalnızca yönetmelikle belirlenmesini Anayasa’ya aykırı bulmuştu. Yüksek Mahkeme, kişilerin araç kullanabilme imkânını ortadan kaldıran böyle bir yaptırımın temel şartlarının doğrudan kanunla düzenlenmesi gerektiğine karar vermişti.
Yeni teklif bu hukuki boşluğu kapatmayı amaçlıyor. Başka bir ifadeyle kurallar büyük ölçüde korunuyor ancak artık yönetmelikte değil, doğrudan Karayolları Trafik Kanunu’nda açık şekilde yazılması planlanıyor.
DÜZENLEME HENÜZ YÜRÜRLÜKTE DEĞİL
Teklifin TBMM’ye sunulmuş olması, düzenlemenin hemen yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Maddelerin önce ilgili komisyonda görüşülmesi, ardından TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı’nın onayından sonra Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Meclis görüşmelerinde maddeler değiştirilebilir veya tekliften çıkarılabilir. Bu nedenle sürücüler açısından kesin uygulama, yasama süreci tamamlandıktan sonra belli olacak.
