Birleşmiş Milletler, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında süren gerilimin uluslararası barış, bölgesel istikrar ve küresel ekonomi açısından ciddi riskler oluşturduğu uyarısında bulundu. Orta Doğu'daki çatışmaların deniz ticaretine etkisi sürerken, BM Güvenlik Konseyi de daha önce iki geçitte seyrüsefer güvenliğinin korunmasına yönelik çağrılar yapmıştı.
Hürmüz ve Babulmendeb neden önemli?
Hürmüz Boğazı, Körfez'deki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın dünya pazarlarına taşınmasında önemli bir geçiş noktası. Babulmendeb Boğazı ise Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Arap Denizi'ne bağlayarak Süveyş Kanalı güzergâhının güney girişini oluşturuyor.
Bu iki deniz yolu, enerji taşımacılığının yanı sıra Asya ile Avrupa arasındaki ticaret bakımından da önem taşıyor. Boğazlardaki güvenlik koşulları, gemi geçişlerini ve şirketlerin kullandığı güzergâhları etkiliyor.
Denizcilerin güvenliğine ilişkin veriler
BM bünyesindeki Uluslararası Denizcilik Örgütünün verilerine göre 11 Kasım 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu'daki daha geniş deniz alanında yaklaşık 134 olay yaşandı. Bu olaylarda 25 denizci hayatını kaybederken çok sayıda denizci yaralandı veya kayboldu.
BM, ekim ayında tartışmalı sularda ticari gemilere yönelik olayların sayısının, çatışmaların başladığı şubattan bu yana en yüksek düzeye çıktığını bildirdi. Veriler, risklerin yalnızca enerji ve ticaret akışıyla sınırlı olmadığını, gemi mürettebatının güvenliğini de ilgilendirdiğini gösteriyor.
Güvenlik Konseyinin önceki kararları
BM Güvenlik Konseyi, 11 Mart 2026 tarihinde kabul ettiği 2817 sayılı kararda, İran'ın Hürmüz'de uluslararası seyrüseferi engellemeye veya Babulmendeb'de deniz güvenliğini tehdit etmeye yönelik eylem ve tehditlerini kınadı. Kararda, bu sularda hukuka uygun geçişin ya da seyrüsefer serbestisinin engellenmesinin uluslararası barış ve güvenlik için ciddi tehdit oluşturduğu belirtildi.
Konsey, 15 Ekim 2026 tarihli başkanlık açıklamasında ise Husilerin Kızıldeniz ve Babulmendeb'deki ticari gemilere yönelik saldırı ve tehditlerini kınadı. Ticari gemilerin ve mürettebatının korunmasının önemini vurgulayan Konsey, Yemen'de kalıcı barışın şiddet veya zor yoluyla sağlanamayacağını belirtti ve BM öncülüğündeki siyasi çözüm çabalarına desteğini yineledi.
Petrol ve doğal gaz taşımacılığında geçmiş veriler
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin verilerine göre 2024 yılında ve 2025'in ilk çeyreğinde Hürmüz'den geçen petrol, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasına karşılık geldi. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin de yaklaşık beşte biri 2024'te bu boğazdan geçti.
Aynı kurumun tanker hareketlerine dayalı hesaplamalarında, Babulmendeb'den taşınan petrol ve petrol ürünleri 2023'te günlük ortalama 9,3 milyon varil iken 2024'te 4,1 milyon varile geriledi. Güvenlik kaygıları ve yüksek sigorta maliyetleri nedeniyle gemilerin güzergâhtan kaçınması, bölgedeki enerji akışını etkileyen unsurlar arasında yer aldı.
Türkiye ve Katar'dan deniz güvenliği vurgusu
Türkiye ile Katar'ın 13 Kasım 2026 tarihinde İstanbul'da düzenlenen Yüksek Stratejik Komite toplantısının ortak bildirisinde de Körfez, Kızıldeniz ve yakın deniz bölgelerindeki seyrüsefer güvenliğine destek ifade edildi. İki ülke, enerji arzının güvenliği ile deniz ticaretinin serbest akışına verdikleri önemi vurguladı.
Bildiride ayrıca bölgesel krizlerin diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesine destek belirtildi. Taraflar, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti dâhil enerji alanındaki iş birliğini geliştirmeye hazır olduklarını kaydetti.
