Samsun'un Kavak ilçesindeki Bekdemir Camii, ahşap yığma tekniğiyle kurulan yapısı ve kök boyalı süslemeleriyle yüzyıllar öncesinin işçiliğini günümüze taşıyor. Bekdemir Mahallesi'nde bulunan caminin inşa kitabesi yok; ancak bir araştırmaya göre ana katı 1596'da, mahfil katı ise 1599'da yapıldı. Yapı, geçmişte mihrabındaki arıların ürettiği balla da anılıyor.

Bekdemir Camii ne zaman yapıldı?

Kavak-Asarcık yolu yakınındaki tarihi caminin yapım tarihini doğrudan gösteren bir inşa kitabesi bulunmuyor. Yapı üzerinde gerçekleştirilen araştırmada ana katın 1596, mahfil katının ise 1599 yılına tarihlendiği belirtiliyor. Mahfil, camilerde ayrılmış yüksek bölüm anlamına geliyor.

İç mekândaki kalem işi kitabede görülen 1877 tarihi ise yapının inşasına değil, süslemelerin yapıldığı döneme işaret ediyor. Dolayısıyla kitabedeki tarih ile caminin katları için araştırmada belirlenen tarihler farklı aşamaları anlatıyor.

Kültür envanterindeki bilgilere göre cami başlangıçta bugünkü yerinde değildi. Dere yakınındaki bir mezarlıkta inşa edilen yapı, daha sonra sökülerek bulunduğu yere taşındı.

Çivisiz caminin duvarları meşe kalaslarla kuruldu

Bekdemir Camii, meşe kalasların birbirine geçirilmesine dayanan ahşap yığma tekniğiyle inşa edildi. Yapımında çivi kullanılmaması nedeniyle yapı, Bekdemir Çivisiz Camii adıyla da tanınıyor.

Kareye yakın planlı yapı dışarıdan iki katlı bir görünüm sunuyor. Caminin güney dışındaki üç cephesini ahşap direklerin taşıdığı revaklar çevreliyor; kuzeydeki giriş revakı diğerlerine göre daha geniş tutulmuş.

İçten düz tavanla örtülü caminin dış bölümünde dört yöne eğimli kırma çatı bulunuyor. Ana ibadet mekânına kuzey cephesindeki çift kanatlı ahşap kapıdan giriliyor; iki kat halinde yerleştirilen pencereler içeriye ışık sağlıyor.

Ahşap kapıda oyma, iç mekânda kök boya

Caminin giriş kapısı, bitkisel motiflerle bezenmiş oyma işçiliğiyle yapının dikkat çeken bölümlerinden biri. İç mekânda da ahşap yüzeyler üzerinde kök boyayla hazırlanmış bitkisel desenler görülüyor.

Kalem işi süslemeler duvarlarda, tavanda ve giriş kapısının üst bölümünde yer alıyor. Avluda ise taş işçiliğiyle yapılmış bir çeşme bulunuyor.

Mihrabın arkasındaki bal caminin ihtiyaçlarında kullanıldı

Caminin geçmişine ilişkin anlatımlarda, mihrabın arkasında arıların dışarıdan girerek petek yaptığı bir bölümden söz ediliyor. Aktarılan bilgiye göre burada biriken baldan yılda yaklaşık 150 kilogram alınıyordu.

Balın satışından sağlanan gelirle camiye halı ve gaz lambası alındığı, cami görevlisinin maaşının ödendiği anlatılıyor. Gelirin artması halinde köylülere ziyafet verildiği de geçmişe ilişkin aktarımlar arasında yer alıyor.

Tescil ve restorasyon geçmişi

Yapı, 8 Ağustos 1995'te tescil edildi ve 2016'da restore edildi. Samsun Üniversitesi bünyesinde yayımlanan mimari incelemede, tarihi ahşap caminin yakınına yeni bir betonarme cami yapılmasının ardından eski yapının aktif ibadet için kullanılmadığı belirtiliyor.

Kaynak: Haber Merkezi