Türkiye’de her yıl milyonlarca kişiyi ilgilendiren ikinci el araç alım satım işlemlerinde yeni bir sistem talebi gündeme taşındı. Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu Genel Başkanı Aydın Erkoç, araç devir işlemlerinde dijital modele geçilmesi gerektiğini belirterek noterlerde yürütülen mevcut sürecin hem vatandaşlara hem de işletmelere ek yük getirdiğini söyledi.
Erkoç, Türkiye’nin mevcut teknolojik altyapısının araç satışlarının elektronik ortamda güvenli biçimde tamamlanmasına uygun olduğunu savundu. Önerilen modelde dijital kimlik doğrulama, merkezi veri altyapısı ve güvenli ödeme sisteminin birlikte kullanılması hedefleniyor.
Noter zorunluluğu kaldırılıyor mu?
Kamuoyunda oluşan “Araç satışında noter dönemi sona eriyor” yorumlarının aksine, noter zorunluluğunun kaldırılması yönünde açıklanmış bir karar ya da yürürlüğe giren yeni bir düzenleme bulunmuyor.
Gündeme gelen konu, MASFED tarafından dile getirilen bir sektör önerisinden ibaret. Dolayısıyla mevcut uygulamada araç satış ve tescil işlemleri noterler aracılığıyla yapılmaya devam ediyor.
Sektör neden dijital satış sistemi istiyor?
MASFED Başkanı Aydın Erkoç, noter işlemlerinin ciddi zaman kaybına ve operasyonel maliyete neden olduğunu belirtti. Vatandaşların araç bedelinin yanı sıra satış ve devir işlemleri nedeniyle farklı masraflarla karşılaştığını ifade eden Erkoç, dijital sistem sayesinde sürecin daha hızlı ve düşük maliyetli hale getirilebileceğini savundu.
Yeni modelin hayata geçirilmesi halinde satış işlemlerinin elektronik ortamda doğrulanması, ödeme ve mülkiyet devrinin eş zamanlı yapılması ve bütün kayıtların merkezi sistem üzerinden denetlenmesi öngörülüyor.
Yetki belgeli işletmeler sisteme dahil edilebilir
Sektör temsilcilerinin önerisine göre Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilen ikinci el araç işletmeleri, dijital satış sistemine doğrudan dahil edilebilir.
Erkoç, yetki belgeli işletmelerin sisteme alınmasının kayıt dışı araç ticaretini azaltabileceğini ve vatandaşların daha güvenli hizmet almasına katkı sağlayabileceğini söyledi. Dijital sistemin aynı zamanda ikinci el otomobil sektöründeki kurumsallaşmayı hızlandıracağı ifade edildi.
Güvenli Ödeme Sistemi zaten zorunlu
Türkiye’de ikinci el araç satışlarında ödemenin güvenli biçimde gerçekleştirilmesi amacıyla Güvenli Ödeme Sistemi uygulanıyor. Sistem, araç bedelinin satış tamamlanıncaya kadar yetkili bir kuruluşta tutulmasını, noter tarafından devir onaylandığında ise paranın otomatik olarak satıcının hesabına aktarılmasını sağlıyor.
Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Noterler Birliği tarafından kurulan sistem, yetki belgeli işletmeler için 27 Ağustos 2024’te, diğer gerçek ve tüzel kişiler için ise 27 Eylül 2024’te zorunlu hale getirildi.
MASFED’in önerisi ise yalnızca ödeme aşamasının değil, araç satış ve mülkiyet devrinin tamamının dijital ortam üzerinden sonuçlandırılmasını kapsıyor.
Avrupa’daki uygulamalar örnek gösterildi
Aydın Erkoç, Almanya başta olmak üzere Avrupa’daki bazı ülkelerde araç satış süreçlerinin elektronik doğrulama sistemleri üzerinden yürütüldüğünü belirtti. Türkiye’nin e-Devlet, elektronik kimlik doğrulama ve finansal ödeme altyapısıyla benzer bir modele geçebilecek kapasiteye sahip olduğunu dile getirdi.
Dijital devir sisteminin hayata geçebilmesi için ilgili bakanlıklar ile kamu kurumlarının mevzuat ve teknik altyapı çalışması yapması gerekiyor.
Araç satışında mevcut sistem devam ediyor
Sektörün çağrısı dikkat çekse de araç satışlarının tamamen dijital ortama taşınması konusunda şu an için resmî bir takvim açıklanmadı. Bu nedenle ikinci el araç alacak veya satacak vatandaşların noter ve Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden mevcut işlemleri tamamlaması gerekiyor.
Dijital araç devir modelinin uygulanıp uygulanmayacağı, Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumlar tarafından yapılabilecek mevzuat çalışmalarının ardından netleşecek.
