Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında düzenlenen basın toplantısında, sosyal medyada karşılaşılan bilim dışı kanser tedavisi iddialarına karşı uyardı. Toplantıda akciğer kanseri riskini artıran tütün kullanımı ve mesleki maruziyetlerin yanı sıra erken tanı ve kişiye özel tedavi seçenekleri ele alındı.
Bilim dışı tedavi iddialarına karşı uyarı
Karabulut, onkoloji uzmanı olmayan hekimlerin veya hekim olmayan kişilerin sosyal medya ve başka mecralarda kanser tedavi ettiklerini öne sürmelerini eleştirdi. Kanser hastalarının maddi ve manevi açıdan sömürülebileceğine dikkat çeken Karabulut, uzmanlık gerektiren uygulamaların ilgili alanda uzman kişilerce yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Karabulut, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
'Her uzmanlık alanı, uzman olan kişiler tarafından gerçekleştirilmeli.'
Toplantıda bilimsel dayanağı bulunmayan yöntemlerin oluşturabileceği tehlikelerle birlikte, hastalığın tanı ve tedavisinde bilimsel gelişmelerin önemi vurgulandı.
Akciğer kanseri riskinde tütün ve mesleklerin rolü
Karabulut, tütün ürünlerinin kanser riskindeki yerine dikkat çekerek az miktarda kullanımın da zararsız kabul edilmemesi gerektiğini belirtti. Kadınlarda tütün kullanımına bağlı akciğer kanserinin arttığını söyleyen Karabulut, daha genç hastalarla da karşılaşılmaya başlandığını ifade etti.
Dünya Sağlık Örgütü, tütün kullanımını hastalık için başlıca risk faktörü olarak tanımlıyor. Başkalarının içtiği tütünün dumanına maruz kalmak, hava kirliliği, radon ve bazı mesleki maruziyetler de risk faktörleri arasında yer alıyor.
Karabulut, tersane ve gemi söküm işlerinin yanı sıra inşaat, madencilik ve kaynak gibi alanlarda çalışanların karşılaşabileceği risklere işaret etti. İşyerlerinde koruyucu ekipmanların kullanılması ve denetim yapılması gerektiğini söyledi.
Dünya Sağlık Örgütünün risk faktörleri arasında saydığı maddelerden bazıları asbest, silika ve dizel egzozu. Bu etkenlere maruz kalma düzeyi yapılan işe ve çalışma koşullarına göre değişebiliyor.
Türkiye ve dünyada akciğer kanseri verileri
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının GLOBOCAN 2022 tahminlerinde Türkiye için 41.032 yeni akciğer kanseri vakası yer alıyor. Bunların 33.039'u erkeklerde, 7.993'ü kadınlarda kaydedilen tahmini vakalardan oluşuyor.
Toplantıya ilişkin aktarılan bilgilerde Türkiye'deki yıllık ölüm sayısı için farklı rakamlar bulunuyor: Bir bölümde yaklaşık 32 bin ölümden söz edilirken Karabulut'un konuşmasında 7-8 bin rakamı geçiyor. Bu iki ifade birbiriyle uyuşmuyor; karşılaştırma yapılırken hangi dönemin ve veri kümesinin esas alındığı da belirtilmiyor.
Dünya Sağlık Örgütünün 2022 yılına ilişkin küresel tahminleri ise yaklaşık 2,5 milyon yeni vaka ve 1,8 milyon ölüm gösteriyor. Bu rakamlar belirli bir yılın tahminleri olduğundan, güncel bir yılın kesin verileri olarak değerlendirilmemeli.
Erken tanı ve kişiye özel tedavide neler öne çıkıyor?
Akciğer kanseri kimi zaman ileri evrede teşhis ediliyor. Geçmeyen öksürük, göğüs ağrısı, nefes darlığı, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları hastalıkla ilişkili olabilen belirtiler arasında bulunuyor.
Yüksek riskli kişilerde düşük doz bilgisayarlı tomografiyle tarama, hastalığın erken saptanmasına yardımcı olabiliyor. Taramanın uygunluğu, kişinin yaşı ve tütün kullanım geçmişi gibi özellikleri dikkate alınarak sağlık uzmanıyla değerlendiriliyor.
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tülay Eren, toplantıda tümörün özelliklerini dikkate alan tedaviler ve gelişen teknolojiyle bazı hastalarda daha uzun sağ kalım elde edilebildiğini söyledi. Tedavi seçimi hastalığın türüne, evresine, tümörün özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre yapılıyor.
Cerrahi, radyoterapi ve kemoterapinin yanı sıra uygun hastalarda hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi de seçenekler arasında bulunuyor. Toplantıda kanser aşıları üzerine yürütülen araştırmalara da değinildi; bu çalışmaların araştırma aşaması ile rutin tedavi uygulamaları birbirinden ayrı değerlendiriliyor.
