Yargı sisteminde önemli değişiklikler yapılmasını öngören 12. Yargı Paketi’nin ne zaman Meclis’e geleceği merak konusu olmaya devam ediyor. Haziran ayının ortasına gelinmesine rağmen pakete ilişkin kanun teklifi henüz TBMM Başkanlığına sunulmadı.
Adalet Bakanlığı ile AK Parti hukukçu milletvekilleri tarafından sürdürülen çalışmaların tamamlanmasının ardından teklifin Meclis gündemine taşınması bekleniyor. Ancak düzenlemenin sunulacağı güne ilişkin henüz kesinleşmiş resmî bir takvim açıklanmadı.
Kulislerde paketin temmuz ayından önce TBMM’ye getirilmesi ve ilk olarak Adalet Komisyonunda ele alınması üzerinde duruluyor.
İki duruşma arasına 3 aylık sınır geliyor
Pakette yer alması beklenen en dikkat çekici düzenlemelerden biri, iki duruşma arasındaki süreyle ilgili olacak.
Hazırlanan taslağa göre mahkemelerde iki duruşma arasındaki süre, kural olarak en fazla üç ay olacak. Mahkemeler yalnızca zorunlu veya istisnai durumlarda gerekçesini açıkça yazarak duruşmayı daha ileri bir tarihe erteleyebilecek.
Düzenlemeyle birlikte davaların uzun süre beklemesinin ve yargılamaların yıllara yayılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Duruşmaların daha kısa aralıklarla yapılmasının hâkimlerin dosyadan kopmasını engellemesi, delillerin daha hızlı değerlendirilmesini sağlaması ve karar süreçlerini hızlandırması bekleniyor.
E-duruşmanın kapsamı genişletilecek
- Yargı Paketi’nde dijital yargılama uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik maddelerin de bulunması bekleniyor.
Planlanan değişikliğe göre ön inceleme duruşmaları da ses ve görüntü aktarımı yoluyla gerçekleştirilebilecek. Böylece taraf vekilleri, belirli işlemler dışında bulundukları yerden duruşmalara katılabilecek.
Mevcut düzenlemede ikrar, yemin, davadan feragat, davayı kabul, sulh ve davanın geri alınmasına muvafakat gibi bazı işlemlerde imza zorunluluğu bulunuyor. Bu işlemlerin dışında kalan duruşmalarda uzaktan katılım imkânının genişletilmesi planlanıyor.
Uygulamanın özellikle farklı şehirlerde bulunan avukatların ve mahkemeye ulaşmakta güçlük yaşayan kişilerin yargılamalara katılımını kolaylaştırması amaçlanıyor.
Görev ve yetki uyuşmazlıklarında yeni dönem
Pakette, görevli veya yetkili mahkemenin belirlenmesi nedeniyle ortaya çıkan anlaşmazlıkların yargılama sürecini uzatmasını engelleyecek bir düzenlemenin de yer alması bekleniyor.
Taslağa göre bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere Yargıtay’ın yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı vermesi sınırlandırılacak.
Görev ve yetki denetiminin istinaf aşamasında tamamlanması planlanıyor. Böylece dosyaların yıllar sonra usule ilişkin nedenlerle yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
12. Yargı Paketi ne zaman yasalaşacak?
Paket henüz Meclis’e sunulmadığı için yasalaşma takvimi de kesinleşmiş değil. Teklifin hazırlanmasının ardından öncelikle TBMM Başkanlığına sunulması gerekiyor.
Daha sonra teklifin TBMM Adalet Komisyonunda görüşülmesi, kabul edilmesi halinde ise Genel Kurul gündemine alınması bekleniyor. Düzenleme, Genel Kurulda kabul edilip Cumhurbaşkanının onayının ardından Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla yürürlüğe girecek.
Meclis’e sunulacak nihai metinde taslakta yer alan bazı maddelerin değiştirilmesi, çıkarılması veya yeni maddelerin eklenmesi de mümkün olacak.
Genel af veya infaz indirimi var mı?
- Yargı Paketi’ni bekleyenlerin en fazla araştırdığı konular arasında genel af ve infaz düzenlemesi bulunuyor.
Ancak teklif metni henüz TBMM’ye sunulmadığı için genel af, ceza indirimi veya denetimli serbestlik sürelerine ilişkin kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor. Sosyal medyada paylaşılan iddialar resmî açıklama veya kanun teklifi yayımlanmadan kesin bilgi olarak değerlendirilmemeli.
Paketin gerçek kapsamı, teklifin TBMM Başkanlığına sunulmasıyla netlik kazanacak.
Gözler yapılacak açıklamada
- Yargı Paketi’nin temel hedefinin daha hızlı, öngörülebilir ve etkin işleyen bir yargı sistemi oluşturmak olduğu belirtiliyor.
İki duruşma arasındaki sürenin sınırlandırılması, e-duruşmaların yaygınlaştırılması ve görev uyuşmazlıklarının daha erken aşamada çözülmesi, paketin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
Teklifin Meclis’e sunulmasının ardından maddeler, yürürlük tarihleri ve düzenlemeden etkilenecek davalarla ilgili ayrıntılar kesinleşecek.
