Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii’nin yanında yer alan tarihi hamamın restore edilmesini planlıyor
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve halk arasında ‘Çivisiz Cami’ olarak bilinen Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii’nin bulunduğu köyde, 1930’lu yıllara kadar kullanılan tarihi hamamın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilmesi hedefleniyor.
Kastamonu Merkez ilçesindeki Kasaba köyünde yer alan Mahmut Bey Camii, 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde “Anadolu’nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Direkli ve Kirişli Camileri” kategorisinde tescil edilmiştir. UNESCO Dünya Mirası Listesine dahil olduktan sonra, Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii ile ilgili çeşitli projeler ve çalışmalar başlatılmıştır. Bu projeler kapsamında Kastamonu Müze Müdürlüğü koordinesinde, Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Anar Azizsoy’un akademik danışmanlığında geçtiğimiz yıl arkeolojik kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Kazı çalışmaları neticesinde, 1366 yılında inşa edilen Mahmut Bey Camii’ne yaklaşık 50 metre mesafede bulunan ve aynı tarihte yapıldığı düşünülen cami hamamında kazı çalışmalarıyla Türk yerleşiminin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Ayrıca Mahmut Bey Camii’nin çevresinde hamam dışında külliyeyi andıran farklı yapılar ve mezarların da var olduğu düşünülmektedir. Bu çerçevede Kastamonu Müze Müdürlüğü koordinesinde, Karabük Üniversitesi’nden gelen öğrenciler ile birlikte, Azizsoy’un akademik danışmanlığında kazı çalışmalarının tamamlanmasıyla restorasyon çalışmalarına geçilmesi planlanmaktadır.
14. yüzyıldaki Türk yerleşiminin ortaya çıkarılması hedefleniyor
1930’lu yıllara kadar kullanılan tarihi hamam, daha sonra samanlık olarak kullanılmaya başlanmış ve defineciler tarafından bir bölümü tahrip edilmiştir. Ancak kazı çalışmalarıyla hamamın bölümleri tespit edilmiştir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından devam eden tarihi hamamın restorasyonu ve diğer yapıların gün yüzüne çıkarılmasıyla, İsmailbey Külliyesine benzerlik gösteren Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii bölgesinin 14. yüzyıldaki Türk yerleşiminin ortaya çıkarılması planlanmaktadır.
Bu kapsamda Prof. Dr. Anar Azizsoy, Kastamonu Kent Tarihi Müzesi tarafından düzenlenen Bilim Günleri etkinliğine katıldı. Azizsoy, “Kastamonu’da Türk Dönemi Araştırmaları: Bulgular, Tespitler, Görüler” isimli sunumuyla katılımcılara bilgi verdi.
Prof. Dr. Anar Azizsoy, yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları hakkında şu bilgileri verdi: “Kültür ve Turizm Bakanlığı Müzeler Genel Müdürlüğünden almış olduğumuz izin doğrultusunda 2022 yılında kırsala yönelik araştırmalara başladık. İlk olarak Araç ile başladık. Taşınmaz kültür varlıklarının hem tanımlaması, hem tespiti, hem de belgelenmesi sürecini gerçekleştiriyoruz. 129 köyde 45 gün kadar yaptığımız araştırmada çok sayıda esere ulaştık. Bu eserlerin özellikle anıtsal nitelikte olması yönünden camilerin ön plana çıktığını söyleyebilirim. Sonraki aşamalarda Ağlı, Seydiler, Devrekani ve bu yıl Küre’de çalışmalar yaptık. 4 yıldır ilçeleri tarıyoruz.”
Geçen yıl kurtarma kazılarında Kasaba köyündeki hamamda çalışma yaptıklarını belirten Azizsoy, “Zaman zaman öğrencilerle gezi düzenliyoruz. Mahmut Bey Camii çevresine yönelik gezi düzenlerken hamamı fark ettik. Mahmut Bey Camisi, 2014 yılında UNESCO geçici miras listesine alınmış ve 2023 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne dahil edilmiştir. Ülkemizde 5 ahşap camiden biri olması dolayısıyla büyük bir öneme sahiptir. Tarih açısından çok değerli özelliklerini günümüze taşıyarak ulaşmıştır. Ayrıca sadece tek yapı ölçeğinde olmamakla birlikte çevresine yönelik arkeolojik araştırma yapma ihtiyacı duymaktaydık. Hamamdan başlamak gerekiyordu. Hamamın tarihlendirilmesi ile ilgili genç bir döneme ait olma ihtimali konuları da zaman zaman dile getirilmektedir. Bu sebepten dolayı hamamda çalışma başlattık. Kasaba köyünün bir hanedan mensubiyeti ile birlikte en azından kent kimliğini kazanma durumu Candaroğulları dönemi olması muhtemeldir. Çünkü yer üstündeki somut kültür varlığı Candaroğulları Mahmut Bey ile ilişkilidir ve yapılan cami, ölümsüzleştirilme amacı güden önemli bir yapı niteliği taşımaktadır” dedi.
Hamamın kazısını tamamladıklarını dile getiren Azizsoy, “İki tane yan yana halvet hücresinden oluşmaktadır. 1930’lu yıllara kadar kullanılmış, daha sonra çeşitli amaçlarla kullanılmış ve bakımsızlıktan tahrip olmuştur. Zemin yok, zemine ulaşamadık ama net olarak hamamın bölümlerini ortaya çıkardık.” şeklinde konuştu.
Kastamonu İl Özel İdaresi tarafından hamamın restorasyonuna başlanacağını bildiklerini ifade eden Azizsoy, “Hamamın bölümlerini net olarak ortaya koyalım, restorasyondan önce kazı çalışmalarımızla hamamın bölümlerini gün yüzüne çıkardık. Hamamın bacalarının içerisinde herhangi bir şey bulunabilir mi diye kasıtlı olarak tahrip edildiği görülmektedir.” ifadelerini kullandı.
Bakanlıktan restorasyon için söz aldık
Programın açılışında konuşan Kastamonu Kent Müzesi Müdürü Arkeolog Dr. Murat Karasalihoğlu ise, “Kastamonu, Türk kültürü içerisinde gerçekten müstesna bir yere sahiptir. Mimarlar, mimarlık tarihi ve sanat dersleri tarafından incelenmektedir. Anar hocamızın ilin bütün ilçelerini kapsayan yüzey araştırmaları, yerleşim dokusundan sivil mimariye, kırsal mimariye ve anıtsal mimariye kadar birçok unsuru bir arada toplaması açıdan önemlidir. Son dönemdeki Kasaba köyü kazıları oldukça önemli. Çünkü UNESCO Dünya Kültür Mirası’na giren Mahmut Bey Camisi, arkeolojik kazılarla daha çok bilinir hale gelecektir. Bu durum, yerleşkenin Türk tarihi açısından büyük bir önem arz etmektedir.” dedi.
Restorasyon çalışmalarıyla ilgili bir soru üzerine Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürü Kerem Seven, Kültür ve Turizm Bakanlığından restorasyon çalışmalarıyla ilgili gerekli adımların atıldığını ve yakın zamanda restorasyona başlanacağını belirterek, “Bakanlıktan restorasyon sözünü aldık, inşallah yakında başlayacağız.” ifadelerini kullandı.
