İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’dan “Sarı Serum” Uyarısı
Halk arasında “atom” veya “sarı serum” olarak adlandırılan seruma dair önemli uyarılarda bulunan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu, “Soğuk algınlıklarıyla ilgili başvurular acil servislerimizde artmıştır. Hastaların çoğunluğu serum, sarı serum talep ediyor. ‘Taktırdım, çok iyi geldi, bir şey olmaz’ diyebiliyorlar. Ev ortamlarında taktırabiliyorlar, hastane dışı ortamlarda lütfen vücudumuza uygulatmayalım. Anafilaksi, dakikalar, saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen en acil durumdur” dedi.
Uzmanlar, vatandaşların sıklıkla talep ettiği halk arasında “atom” veya “sarı serum” olarak bilinen B vitamini ve çeşitli vitaminden oluşan serumun uygunsuz yerlerde uygulanmaması gerektiğini vurguladı. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut, üst solunum yolu enfeksiyonları, kas, eklem ağrısı, halsizlik gibi durumlarda serumun iyi geleceği düşüncesinin yanlış olduğunu ifade etti. Kişilerin ev, iş yeri gibi yerlerde çeşitli şekillerde bu taleplerini karşılamaya çalışmalarının ölümle sonuçlanabileceğini belirten uzmanlar, önemli uyarılarda bulundu.
Sarı Serum Talebi ve Riski
Mevsim etkisiyle “Soğuk algınlıklarıyla ilgili başvurular acil servislerimizde artmıştır, sıklıkla gözlemlemekteyiz” diyerek sözlerine başlayan Doç. Dr. Serap Biberoğlu, “Sıklıkla burun tıkanıklığı, genzi akıntısı, öksürük, gözlerde yaşarma gibi belirtilerle başvuruyorlar. Bulguları aynı, son dönemde grip başvurularında H1N1, Covid, H3N2 gibi viral enfeksiyonları sıkça görmekteyiz. Muayene ettiğimizde gerekli tedavileri düzenliyoruz fakat hastaların çoğunun talebi; serum, sarı serum. Halk arasında terminolojik bir kelime haline geldi, B vitamini kompleksleri, C vitamini, ilaçlar ve bazen antibiyotikleri içeren damardan uygulanan bir karışımdır. Sarı serum talebiyle gelen hastalar, daha çabuk iyileşeceklerine inanmaktalar, önermemekteyiz. Birbirleriyle etkileşime girip vücudumuzda yan etkilere, bir çeşit zehirlenmeye bile neden olabileceğini unutmamak lazım. Anafilaksi, dakikalar, saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen en acil durumdur, ivedilikle acil müdahale edilmelidir. Damar yoluyla verilecek tüm ilaçlar, serumlar acil donanımı olan, acil müdahale edilebilecek ortamlarda uygulanmalıdır” diye konuştu.
Uygun Uygulama Alanları
Tedavilerin sağlık profesyonelleri tarafından uygun alanlarda yapılması gerektiğini belirten Doç. Dr. Biberoğlu, “Ev ortamlarında taktırabiliyorlar, hastane dışı, acil müdahale yönetiminin olmayacağı yerlerde maalesef uygulamaktalar. Daha önce olmaması olmayacağı anlamına gelmez. Anafilaksi olabileceğini, yan etkilerin gelişebileceğini unutmamak lazım. Gerekli tedavi düzenlendikten sonra eğer ısrarla sarı serum talep ediyorlarsa ağızdan tedaviye üstün olmadığını vurguluyoruz. Grip benzeri bu tarz viral enfeksiyonlarda istirahat, dengeli beslenme, bol su içmek ve gerekirse ağızdan tabletler kullanmak yeterlidir. Acil servisler hayat kurtarıcı merkezlerdir, sarı serum talebinde bulunmak doğru değildir. Bilimsel olarak hiçbir kanıtı yoktur, halk arasında sarı serum denilen tedavi geçici bir iyileşme sağlamaktadır. Hastane dışı merkezlerde veya ev ortamlarında lütfen bu tür ilaç karışımlarını damardan kullanmayalım. Anafilaksi çok ciddi bir sorundur, ölümcüldür. Dakikalar, saniyeler içerisinde gerçekleşebilir ve hızlıca müdahale edilmesi gerekir. Acil serviste bu tür durumlarla karşılaşmakta, anafilaksi için adrenalin, oksijen tedavisi, hızlıca damardan sıvı tedavisi ve gerekli diğer ilaçları uygulayabilmekteyiz” ifadelerini kullandı.
Yanıltıcı Algı ve Tehlikeleri
“Halk arasında çeşitli vitaminler, mineraller, bazen anti alerjikler, ağrı kesicilerin ve antibiyotiklerin içerdiği karışımlar sarı serum olarak tanımlanıyor” diyen Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nurhayat Yakut, “Gerekliliğine bir doktorun karar vermesi ve eğer gerekiyorsa mutlaka hastane koşullarında yapılması gerekiyor. Ailelerin de bu konuda bilinçlenmesi gerekiyor, çocuklarda yapılan uygulamalardan biri de gribal enfeksiyonlar ve üst solunum yolu viral enfeksiyonlardır. Bu tür serumların aslında hızlı bir şekilde halsizlik ve yorgunluğu giderici, hastalığı önleyici veya hastalığın klinik bulgularını düzeltici bir özelliği yoktur. Özellikle vitamin içerikleri çocuklarda hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonlara yol açabilir ve böbrek, karaciğer, kalp gibi organlar üzerindeki yükü artırma potansiyeline sahiptir. Fayda beklerken ciddi sorunlar ile karşılaşma riski vardır. Ağızdan bir ilaç ya da takviye alınması ile ilgi bir sorun varsa, damar içi uygulamalar, serum verme gibi bir gereklilik doğabilir; ancak mutlaka doktor karar vermelidir. Çocuklarda en sık karşılaştığımız durum, hastane veya acil başvuru sebebi; üst solunum yolu ve daha çok da viral kaynaklı enfeksiyonlardır. Bunların yönetiminde önerdiğimiz şeyler zaten bellidir. Dinlenmek, uyku düzeninin iyi olması, bol sıvı tüketilmesi ve düzenli beslenme önerilerine uyum sağlamak bu tür sıkıntılı sonuçlarla karşılaşmamızı engelleyecektir.” şeklinde konuştu.
İhlas Haber Ajansı
