Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran’daki protesto gösterileri ve sonrasında yaşanan gelişmeleri ele almak üzere acil toplantı gerçekleştirdi.
ABD, İran’daki protestolara yönelik desteğini yineledi, Rusya ve Çin ise uluslararası hukukun önemine vurgu yaparak Washington yönetiminin tutumunu eleştirdi.
Protesto Gelişmeleri
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran’da 28 Aralık’ta başlayan protesto gösterilerinin ve sonrasında gelişmelerin ele alınması amacıyla ABD’nin talebi üzerine acil bir toplantı gerçekleştirdi. BM Genel Sekreter Yardımcısı Martha Pobee, Tahran’da ekonomik krize tepki olarak başlayan gösterilerin hızla ülke genelinde protestolara dönüştüğünü ifade ederek, “İran’daki durum değişken ve son derece endişe verici” dedi. ABD’nin İran’a muhtemel bir saldırısını işaret eden Pobee, bu tür açıklamaları endişeyle karşıladığını belirtti. Pobee, “Bu dış etkenler, zaten gergin olan durumu daha da istikrarsız hale getiriyor. Durumun daha kötüleşmesini önlemek amacıyla her türlü çaba gösterilmelidir” ifadelerini kullanırken, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in İran ile ilgili sorunların barış ve diplomasi yoluyla çözülmesinden yana olduğunu dile getirdi.
ABD: “Rejim Hesap Verecek”
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, İran yönetimini eleştirerek, “İran rejiminin kendi vatandaşlarına ve halkına uyguladığı şiddet ve baskı düzeyi, uluslararası barış ve güvenliği etkiliyor” dedi. İran halkının mevcut rejimin “acımasız” tarihinde hiç olmadığı kadar özgürlük talebinde olduğuna dikkat çeken Waltz, “Başkan Donald Trump ve ABD, İran’ın cesur halkının yanındadır. Rejim, bahaneleri ne olursa olsun, İran halkının ekonomik sefaletinden tamamen sorumludur ve hesap verecektir” ifadelerini kullandı. İran rejiminin insan hakları ihlalleri ve nükleer programının yanı sıra terör faaliyetlerinden de sorumlu olduğunu öne süren Waltz, “İranlılar bıktı” şeklinde konuştu.
İran, ABD’yi Suçladı
İran’ın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gholamhossein Darzi, “yas tutan bir ulus” adına konuştuğunu belirtti. Toplantının ABD’nin talebiyle yapıldığını hatırlatan Darzi, “ABD temsilcisinin, ülkesinin İran’daki huzursuzluğu şiddete yönlendirmekteki doğrudan rolünü gizlemek için yalanlara, çarpıtmalara ve kasıtlı dezenformasyona başvurması son derece üzücüdür” eleştirisini dile getirdi. Darzi, ABD’nin toplantıyı, “paralı askerlerinin İran’a karşı işlediği suçlardaki doğrudan suç ortaklığını gizlemek” için talep ettiğini öne sürdü. ABD rejiminin, sözde insani bir söylem altında siyasi istikrarsızlaştırma ve askeri müdahale için zemin yaratmaya çalıştığını ifade eden Darzi, toplantıya katılan sivil toplum örgütü temsilcilerinin ABD ve İsrail rejimlerinin siyasi gündemini temsil ettiğini iddia etti.
İran Gerginlik Arayışında Değil
Protestocuları koruma veya İran halkını destekleme gibi bahanelerle ülkesine karşı güç kullanma tehdidinde bulunulmasının uluslararası hukukun ve BM Şartı’nın ihlali olduğunu söyleyen Darzi, “Çok geç olmadan bu tür hukuka aykırı eylemleri kesin olarak reddetmek ve kınamak, açık bir hukuki, ahlaki ve siyasi sorumluluktur” dedi. BM’nin güvenilirliğinin, temel yasakların korunması ve üyeler tarafından aşındırılmamasına bağlı olduğunu vurgulayan Darzi, “İran gerginlik ya da çatışma peşinde değildir. Ancak doğrudan veya dolaylı her türlü saldırganlık eylemi, BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca kararlı, orantılı ve yasal bir yanıt bulacaktır. Bu bir tehdit değil, yasal bir gerçekliğin ifadesidir” şeklinde konuştu. Darzi, muhtemel gerginlik ve çatışmaların sonuçlarından bu tür yasadışı eylemleri başlatanların sorumlu olacağı uyarısında bulundu.
Rusya: “ABD Histeriyi Körtüklüyor”
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, Washington yönetiminin İran karşıtı tutumunu eleştirerek, “Dünya, ABD’nin İran çevresindeki gerilimi artırmaya devam etmesini ve histeriyi körüklemesini izliyor” dedi. Nebenzya, ABD’nin talebi doğrultusunda düzenlenen toplantının, “egemen bir devletin iç işlerine yönelik açık bir saldırganlık” ve “müdahaleyi meşrulaştırmak için yapılan bir başka girişim” olduğunu belirtti. Washington’un İran’ı yeni saldırılarla tehdit ederken, ülkenin iç siyasi durumu hakkında sözde endişesinin gerçek nedenlerini gizlemeye çalışmadığını söyleyen Nebenzya, toplantının İran’ın iç işlerine odaklanmak yerine uluslararası barış ve güvenliği sağlama görevini yerine getirmeye odaklanması gerektiğini belirtti. Nebenzya, ABD’nin müdahaleci tutumuna yönelik eleştirisini yineleyerek, “Washington’un belirttiği gibi, İranlı yetkililer aklıselim davranmazsa, ABD İran sorununu en sevdiği yöntemle çözecek ve eylemlerine güvenilirlik kazandıracak” dedi.
Çin: “Askeri Maceracılık Bölgeyi Uçuruma Sürükler”
Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Sun Lei, ABD’nin İran’a karşı açıkça güç kullanma tehdidi yapmasına tepki gösterdi. Çin’in her zaman BM ilkelerine ve uluslararası hukuka bağlı kaldığını vurgulayan Sun, egemenlik, eşitlik ve iç işlerine karışmama ilkelerinin uluslararası ilişkilerin “en temel normları” olduğunu ifade etti. Sun, “Güç kullanımı sorunları asla çözemez” diyerek, “Askeri maceracılık, bölgeyi uçuruma sürükleyecektir” uyarısında bulundu.
İngiltere, İran Rejimini Kınadı
İngiltere’nin BM Geçici Daimi Temsilci Yardımcısı Archibald Young, İran’da binlerce kişinin yaşamını yitirdiği ve çok daha fazlasının tutuklandığına dair haberlerden derin bir endişe duyduğunu belirtti. Young, “Rejimin interneti neredeyse tamamen kapatmasına rağmen İran’dan gelen videolar, bu haberlerin şu anda yaşanan dehşetin tam boyutunu hafife aldığını gösteriyor. Rejim, bu protestoların yabancı destekli güçler tarafından kışkırtıldığını iddia edecektir, ancak yalanlar ve propaganda rejimin eylemlerini haklı çıkaramaz” ifadelerini kullandı. İran halkının, özellikle İranlı kadınların cesaretine saygı duyduklarına dikkat çeken Young, “Tekrar tekrar açıkça söylemek istiyorum: Rejimin eylemlerini en şiddetli şekilde kınıyoruz” diye konuştu.
Pakistan’dan Barışçıl Çözüm Çağrısı
Pakistan’ın BM Daimi Temsilcisi Asim Iftikhar Ahmad, ülkesinin İran ve çevresindeki son gelişmeleri dikkatli bir şekilde izlediğini belirterek, bölgedeki durumun bir an önce normale dönmesini umduğunu ifade etti. Ülkesi istikrardan yana olduğunun altını çizen Ahmad, “İstikrarlı ve barışçıl bir İran, Pakistan’ın, bölgenin ve ötesinin çıkarlarına uygundur” dedi. BM Şartı’nın temel ilkelerinin, devletlerin toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı güç kullanılmasını veya güç kullanma tehdidini yasakladığını hatırlatan Ahmad, “Tüm anlaşmazlıkların barışçıl yollarla ve uluslararası hukuka uygun olarak çözülmesi gerektiğine kararlıca inanıyoruz” dedi.
Kolombiya, İran Yönetimini Eleştirdi
Kolombiya’nın BM Daimi Temsilcisi Leonor Zalabata Torres, ifade ve toplanma özgürlüğünün uluslararası insan hakları hukukunda yer aldığını hatırlatarak, İran’ın protestoculara uyguladığı baskı ve sansürün hukukun üstünlüğünü zayıflattığını dile getirdi. Bu baskının kadınlar üzerinde orantısız bir etkisi olduğuna dikkat çeken Zalabata, “Kadınlar bu protestolarda öncü bir rol oynamıştır” açıklamasında bulundu. Zalabata, İran’da uluslararası basına güvenli erişimin derhal garanti altına alınması ve internetin yeniden sağlanması çağrısında bulundu.
İhlas Haber Ajansı
