Elektrikli süpürgelerin yaygınlaşmadığı dönemlerde ev temizliğinde kullanılan ve Sakarya’daki az sayıda usta tarafından üretilen coğrafi işaretli ot süpürgeler, yok olmaya yüz tutan meslekler arasında yer alıyor. Teknolojiye adeta direnerek usta ellerde bin bir emekle hazırlanan ot süpürgeler, 150 liradan alıcı buluyor.
Coğrafi işarete sahip ot süpürgeler, teknolojinin gelişmesiyle popülaritesi artan elektrikli süpürgelerle ve temizlik robotlarıyla mücadele ediyor. İnsanların yüksek miktarda para harcayarak satın aldığı elektrikli süpürgelerin yaygınlaşmadığı zamanlarda temizlik aracı olarak kullanılan ot süpürgeler, Sakarya’da sayılı ustalar tarafından üretiliyor. Elektrikli süpürgelerin yaygınlaşmadığı dönemlerin en gözde mesleklerinden biri olan süpürgecilik, diğer el emeği mesleklerde olduğu gibi adeta can çekişiyor. Türkiye’nin önde gelen süpürge üretim merkezlerinden olan Sakarya’da ise az sayıda süpürgeci, babalarından öğrendikleri yöntemle üretimlerine devam ediyor. Ayakta kalma mücadelesi veren meslekte ustalar yetiştirecek çırak bulunmayınca, kendilerini son durak olarak görüyorlar. Süpürge otunun hasadı, temizlenmesi, kükürtle kurutulması, belirli bir boy haline getirilmesi, tek tek ayrılması, taslak haline getirilmesi, tutma yerinin yapılması ve dikiş atılması gibi birçok meşakkatli aşamadan geçen süpürgeler, ustaların dokunuşlarından sonra tam bir süpürge halini alarak, ülkenin birçok şehrine gönderiliyor.
46 yıldır ustalık yaptığını ifade eden Selahattin Burucuoğlu, “Bizim yaptığımız iş süpürgenin imalatı. Ot olarak geliyor, işlendikten sonra bizlere ulaşır. Dört aşamadan geçer ve süpürge haline gelir. Vatandaşlar bunu bahçelerinde, balkonlarını yıkarken kullanıyor. Eskiden alışık olan insanlar evlerinde bulunduruyor. Kadınlar, halıları dövüp arkasında bu süpürgelerle süpürürlerdi; şimdi o durum kalmadı. Robotlar ve elektrikli süpürgeler kullanılıyor, yıkama zamanı gelince de halı yıkamacılara veriyorlar” dedi.
Usta Şaban Boşluk ise, “Eskiden fayans yoktu, haleflikseler vardı; bu süpürgelerle iş görülürdü. Şimdi bunlar kalmadığı için, bir süpürge iki ayda bitiyorsa şuan 3 yıl gidiyor bir ot süpürgesi. Bunun isteği azaldığı için biz de az üretim yapıyoruz. Emekliyiz; istek ve fırsat olunca gelip yapıyoruz, sürekli yaptığımız bir şey değil. Bu meslek bitti gibi bir durum, biz son demlerindeyiz. Eskiden 2 bin kayıtlı esnaf varken şuanda 50-60 esnaf kaldı. Bunlar sürekli çalışan esnaf değil. Tüketemediğin bir ürünü yapıp kenara koysan ne olacak? Tamamıyla el sanatıyla yapılan bu meslek, bitmeye yüz tutmuş bir sektör” şeklinde konuştu.
Süpürge imalatçısı Yusuf Özbek, “Baba mesleğim, babama da onun atasından kalma olarak sürdürüyoruz. Yok olmaya yüz tutmuş bir meslek. Süpürge eskiden evin içindeydi, şimdi dışarda kaldı. Eskiden teknoloji yoktu; hanımlar, evin içinde kullanıyordu. Şu anda da Anadolu’nun kırsal kesimlerinde, belediyelerde, bazı iş yerlerinde bu süpürgeler kullanılıyor. Talep yaklaşık 20 yıldan beri azaldı ve bizden çıkış fiyatı 100 ile 150 lira arasında değişiyor. Ot süpürgesi ister istemez toz kaldırır ve kadınlar bunu istemez. Elektrikli süpürge ise kadın yürüyerek 10 dakikada bütün evi temizliyor; ot süpürgede bu biraz daha fazla zorlaşıyor. Geleceği yok bu mesleğim. Benim yaşım 47 ve benden sonra yapacak biri yok. Süpürgemizi teknolojik anlamda yenileme gibi bir durum da yok, kullanım alanı dar. Biz, biraz daha ayakta kalabilmek ve bu işi sürdürebilmek istiyoruz” şeklinde konuştu.
İhlas Haber Ajansı
