YSK’nın Gerekçeli Kararı Yayınlandı

    0
    72

    Ysk İstanbul seçimleriyle ilgili gerekçeli kararını günler sonra yayınladı. Gerekçeli karar 200 sayfanın üzerinde. Satır başları ise şöyle…

    “377 kısıtlı seçmen oy kullandı”

    “6 sandıkta ölülerin yerine oy kullanıldı”

    “6 sandık başkanı ile 3 kurul üyesinin KHK’lı olduğu belirlendi”

    “58 sandıkta cezaevlerinde bulunanların yerine oy kullanıldı”

    “224 zihinsel engellenin oy kullandığı tespit edildi”

     “Sandık kurulu başkanları kanuna aykırı görevlendirildi”

    “Yok hükmündeki 108 sandıkta oy sayısı 30 bin 281’dir”

    “90 sandıkta sayım cetvellerinde kurulun imzası yoktu”

    “18 sandıkta sayım döküm cetveli hiç bulunamadı”

    “754 sandık başkanı kamu görevlisi değil”

    “31.280 sandık başkanından 6.530’u kamu görevlisi değil”

    “108 sandıkta sayım cetveli olmaması güvenirliliği zedeledi”

    “Sandık kurulunun usulsüz oluşması tam kanunsuzluk değildir”

    “Kurullar kesinleştikten sonraki itirazlar iptal sebebi değil”

    200 sayfa tutan gerekçeli kararın 15 sayfalık bölümünde seçimin neden iptal edildiğine dair vurgular yer aldı. YSK’nın temel dayanağı sandık kurullarında görev alan kamu görevlisi olmayan kişilere atıfta bulunularak “Bu durumun izah edilemediği” ifadesine yer verildi. 

    T.C. YÜKSEK SEÇİM KURULU
    Karar No : 4219
    – K A R Ş I O Y –
    Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan YAVUZ Kurulumuz
    Başkanlığına verdiği 16/04/2019 – 20/04/2019 ve 22/04/2019 tarihli dilekçelerinde;
    31 Mart 2019 Pazar günü İstanbul İlinde yapılan Büyükşehir Belediye Başkanlığı
    seçimlerinin Anayasanın 79, 2972 sayılı Kanunun 25 ve 29. maddeleri ile 298 sayılı Kanunun
    14, 110, 112 ve 130. maddeleri gereğince seçimin neticesine müessir olaylar ve haller
    sebebiyle iptali ve yenilenmesi ile İstanbul İl Seçim Kurulunca düzenlenerek verilmiş olan
    Büyükşehir Belediye Başkanlığına ilişkin mazbatanın iptalini talep etmiştir.
    İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerinin neticesine müessir olaylar ve
    haller olarak;
    – Bazı sandıklarda; oy pusulasının zarftan çıkmadığı, geçersiz oy pusulalarının
    torbada bulunmadığı,
    – Oy sayım ve döküm cetvellerine ilişkin olarak usulsüzlükler olduğu,
    5.388 adet mühürsüz,
    694 adet imzasız,
    214 adet boş,
    498 adet eksik,
    919 adet rakam belirtilmemiş,
    1135 adet sayısı eksik oy sayım döküm cetveli olduğunu,
    – Oy sayım ve döküm cetvelleri ile sandık sonuç tutanakları arasındaki usulsüzlükler
    (oy kaydırmaları) olduğunu,
    – Sandık sonuç tutanaklarının 298 sayılı Kanuna ve Yüksek Seçim Kurulunun 138
    sayılı Genelgesine aykırı şekilde düzenlendiğini,
    geçersiz zarf sayısı ve geçersizlik sebebinin, eksik pusula çıkmış ise hangi seçim
    türüne ait olduğunun, boş zarf sayısının, itiraz üzerine geçerli sayılan veya hesaba katılan oy
    pusulası toplamının, geçersiz sayılan oy pusulası sayısı ve geçersizlik sebebinin, hesaba
    katılmayan oy pusulası sayısı ve şikayetlerle ilgili kararların neler olduğunun yazılmadığını
    belirterek çeşitli ilçe seçim kurullarına ait örnek olarak 50 sandık numarası bildirmiştir.
    – Geçersiz oyların yeniden sayılması sırasında 4 torbada toplam 14 oy pusulası ile 20
    geçersiz oy pusulasının çıkmadığını, kayıp olduğunu,
    – Anayasa ve 298 sayılı Kanun gereği oy kullanmaması ve seçmen olmaması gereken
    kısıtlı, ölü, tutuklu ve hükümlü olanların yerine oy kullanıldığını, bu kapsamda;
    2.732 adet oy kullanan kısıtlı seçmen,
    1.229 adet yerine oy kullanılan ölü seçmen,
    10.290 adet hem cezaevi hem de başka seçmen listesinde kayıtlı seçmen,
    5.287 adet İstanbul seçmen listesinde kayıtlı hükümlü seçmen,
    236 adet İstanbul’da yerleşim yeri adresi cezaevi olan seçmen,
    T.C. YÜKSEK SEÇİM KURULU
    Karar No : 4219
    kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, bu oyların toplam 19.774 olup sonucu etkilediğini,
    – Büyükçekmece İlçesinde usulsüz kaydedilen seçmen olup kamu binaları, tır parkları
    ve boş arsaların mesken gibi gösterildiğini,
    – 298 sayılı Kanunun 8/1 maddesi gereği kısıtlıların seçmen olamayacağını, 21.782
    kişinin zihinsel engelli olup kısıtlı olduğunu, bunların 424 kişisinin mahkeme kararı ile kısıtlı
    olduğunu;
    – Anayasa ve 298 sayılı Kanun gereği oy kullanmaması gereken kamu hizmetinden
    yasaklı olanların oy kullandığını, 6749 sayılı Olağan Üstü Hal Kapsamında alınan tedbirlere
    ilişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin değiştirilerek kabul edilmesine dair Kanunun 4/2
    fıkrasında “Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler “bir daha kamu hizmetinde istihdam
    edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler…” hükmüne yer verildiğini,
    Danıştay Sekizinci Dairesinin Esas 2017/5427 Karar 2017/7088 sayılı kararında “olayda 692
    sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yukarıda yer verilen hükümde, ekli listede emekli
    personel hakkında kamu hizmetinden yasaklanma kararı verildiği ve bu durumda olup,
    mahalli idare organlarındaki üyeliklere seçilenlerin seçilme yeterliliğini kaybetmiş olduğu
    açıktır” denildiğini, Danıştay İdari Dava Daireler Kurulunun 21/02/2018 tarih 2018/580 Esas,
    2018/522 Karar sayılı kararında KHK ile ihraç edilen kişi ile ilgili kamu haklarından yasaklı
    olması nedeniyle meclis üyeliğinden düşürülmesi istemiyle ilgili seçilme yeterliliğini
    kaybedip kaybetmediğine ilişkin incelemenin Danıştayca yapılmasında hukuka aykırılık
    bulunmadığına karar verdiğini, KHK ile ihraç edilen 14.591 kişinin 298 sayılı Kanunun 8.
    maddesi kapsamında oy kullandığını ve sonucu etkilediğini,
    – Sandık kurullarının oluşturulmasına dair 298 sayılı Kanuna açık aykırılık ve
    usulsüzlük olduğunu, mülki idare amiri tarafından ilçe seçim kuruluna gönderilen kamu
    görevlileri listesi dışına çıkılarak, yerleşim yeri adresi ve görevi dışına çıkılarak
    görevlendirme yapıldığını, kamu görevlisi sıfatı taşımayan kişilerden atama yapıldığını, kamu
    görevlisi olsa bile görev verilemeyecek kişilerin listeye eklendiğini, bu kapsamda;
    31.280 sandık başkanının 6.539’unun kamu görevlisi olmayanlar arasından,
    31.280 sandık kurulu memur üyesinin 13.084’ünün kamu görevlisi olmayanlar
    arasından atandığını,
    bunların içinde “hademe, hizmetli, aşçı, garson, şoför, bahçıvan, hemşire” olduğunu,
    Sandık kurullarının kanuna aykırı oluşturulması nedeniyle bazı olumsuzluklar
    oluştuğunu bunların;
    – Oy verme esnasında seçmene telkinde bulunma,
    – Seçmene İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimine ait oy pusulasını eksik
    veya fazla verme,
    – Oy sayımında partiler arasında kaydırma ve yanlış işlemler yapma,
    – Oy sayım ve döküm cetvellerinin torba içinde bulunmama durumları olup her iki
    aday arasındaki oy farkı gözönüne alındığında tam kanunsuzluk olduğu, kasten veya organize
    yapılan bu usulsüzlüklerin seçimin neticesine müessir olaylar ve haller kabul edilerek İstanbul
    Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerinin Anayasanın 67, 79 ve 2972 sayılı Kanunun 25
    ve 29. maddeleri ile 298 sayılı Kanunun 14, 110, 112 ve 130. maddeleri kapsamında iptal
    edilerek yenilenmesine ve İstanbul İl Seçim Kurulunca düzenlenerek verilmiş olan
    Büyükşehir Belediye Başkanlığına ilişkin mazbatanın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
    T.C. YÜKSEK SEÇİM KURULU
    Karar No : 4219
    Talep, 31 Mart 2019 Pazar günü yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
    seçiminde oluştuğu ileri sürülen seçimin neticesine ve dürüstlüğüne müessir olaylar nedeniyle
    seçimin iptali ve yenilenmesi ile mazbatanın iptaline ilişkindir.
    Yüksek Seçim Kurulunca;
    – Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından verilen 16/04/2019, 20/04/2019 ve 22/04/2019
    tarihli dilekçeler birlikte değerlendirilerek karar verilmiştir.
    Yüksek Seçim Kurulu T.C. Anayasası 79, 298 sayılı Kanunun 113/3 ve 7062 sayılı
    Kanunun 4/3 maddesi gereğince 11 kişiden oluşan üye tam sayısı ile yaptığı toplantı sonunda;
    06/05/2019 tarih, 2019/4219 sayılı kararıyla;
    a) Bir kısım sandık kurullarının, ilçe seçim kurullarınca Kanuna aykırı oluşturulması ve
    bu hususun da seçim sonucuna müessir olması nedeniyle, 31 Mart 2019 tarihinde yapılan
    İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile yenilenmesine,
    b) İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mazbatasının iptaline,
    c) İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı yenileme seçiminin 23 Haziran 2019
    tarihinde yapılmasına,
    oy çokluğuyla karar verilmiştir.
    Yüksek Seçim Kurulumuz Adalet ve Kalkınma Partisince kısa karara gerekçe yapılan
    hal dışında gösterilen olay ve halleri seçimin neticesine müessir olarak kabul etmemiş olup bu
    kabul Yüksek Seçim Kurulunun istikrar kazanmış içtihatlarına da uygundur.
    Sandık kurullarının Kanuna aykırı oluşturulması nedeniyle seçimin iptali kararına ise
    katılmak mümkün olmamıştır.
    Yaptırılan inceleme neticesinde; bazı sandıkların sayım döküm cetvellerinin
    mühürsüz, bazılarının mühürlü, bazılarının da bir sahifesinin mühürlü, bir sahifesinin
    mühürsüz olduğu görülmüştür. 101 sayım döküm cetvelinin dolu ancak imzasız olduğu
    anlaşılmıştır. 214 adet sayım döküm cetvelinin boş olduğu ileri sürülmüş ise de 22 sandığa ait
    sayım döküm cetvelinin boş olduğu, 4 ayrı türde oy kullanılan aynı sandıkların 19’unda ilçe
    belediye başkanlığı ve belediye meclisi seçimine ait sayım döküm cetvelinin bulunduğu,
    tamamının sandık sonuç tutanaklarının olduğu, Adalet ve Kalkınma Partisi Temsilcisinin bu
    sandıklarda görev yaptığı anlaşılmıştır.
    Bazı sayım döküm cetvelinde döküm neticesinin rakamla yazılmadığı, bazılarında
    kurul üyelerinin bazılarının imzasının eksik olduğu ve 40 sandıkta sayım döküm cetveli,
    sandık sonuç tutanağa aktarılırken hata yapıldığı görülmüştür.
    298 sayılı Kanunun 100. maddesinde zarfların açılması, oyların sayım ve dökümünün
    nasıl yapılacağı belirlenmiş olup bu işlemlerde bir takım eksikliklerin olduğu tespit edilmiştir.
    Ancak 298 sayılı Kanunun 105. maddesinde
    “Sandık kurulu, her seçim türü için ayrı hazırlanmış sandık sonuç tutanağını, iki nüsha
    olarak, sayım ve döküm işlemleri sırasında elde edilen bilgilere ve sayım ve döküm cetveli
    sonucuna göre düzenler. Bu tutanakların ait olduğu bölümüne, her seçim türüne ilişkin bilgiler
    eksiksiz olarak işlendikten sonra, başkan ve üyeler tarafından ad ve soyadları yazılarak
    imzalanır ve sandık kurulu mührü ile mühürlenir.
    Yukarıdaki fıkra gereğince işlenmesi gereken bilgiler şunlardır:
    T.C. YÜKSEK SEÇİM KURULU
    Karar No : 4219
    1. Sandığın bulunduğu ilin, ilçenin ve seçim bölgesinin adı ile sandığın numarası.
    2. Oy vermenin yapıldığı tarih ve gün.
    3. Oy sandığının sandık kurulu üyeleri ve seçim yerinde bulunanlar önünde açılış saat
    ve dakikası ile şayet sandık saat 17.00’den sonra açılmış ise bunun sebebi.
    4. Oy verme saati bitiminde sırada bekleyen ve oy kullandırılan seçmen sayısı.
    5. İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam zarf sayısı ile kullanılmayarak artan zarf
    sayısı.
    6. İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam oy pusulası sayısı ile kullanılmayarak
    artan oy pusulası sayısı.
    7. Sandık seçmen listesinde yazılı olan seçmenlerin sayısı.
    8. Sandık seçmen listesinde kayıtlı olmayan ancak bu Kanun gereği o sandıkta oy
    kullanan seçmen sayısı.
    9. Oy kullanan seçmenlerin toplam sayısı.
    10. Sandıktan çıkan zarf sayısı.
    11. Geçerli zarf sayısı.
    12. Geçersiz zarf sayısı ve geçersizlik sebebi.
    13. Zarf sayısı oy kullanan seçmen sayısından fazla ise, eşitliği sağlamak amacıyla
    yakılan zarf sayısı.
    14. Belediye seçimlerinde, oy zarfı içinden eksik oy pusulası çıkmış ise eksik çıkan
    oyların hangi seçim türüne ait olduğu ve sayısı.
    15. İçinden hiç oy pusulası çıkmayan boş zarf sayısı.
    16. İtiraz edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı.
    17. İtiraz üzerine geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulası toplamı.
    18. Geçerli oy pusulalarının toplamı.
    19. Geçersiz sayılan oy pusulası sayısı ve geçersizlik sebebi.
    20. Hesaba katılmayan oy pusulası sayısı ve hesaba katılmama sebebi.
    21. Geçersiz sayılan veya hesaba katılmayan oy pusulası toplamı.
    22. Siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları toplam geçerli oylar ile ittifakların
    her birinin aldığı toplam geçerli ortak oyların yazı ve rakamla belirtilecek sayısı.
    23. Oylama iş ve işlemlerine ve oyların sayım ve dökümüne dair yapılan şikâyetlerle
    bunlara ait kararların nelerden ibaret bulundukları.
    24. Birden fazla sayım ve döküm yapılmış ise sayısı.
    25. Sayım ve döküm sonucunun başkan tarafından orada hazır bulunanlara ilan
    edildiği.
    Sandık sonuç tutanağının onaylı bir sureti, sandık kurulu tarafından sandığın
    konulduğu bina veya yapıda herkesin görebileceği bir yere asılır. Bu tutanaklar oy verme
    gününden itibaren bir hafta süreyle asılı kalır.
    T.C. YÜKSEK SEÇİM KURULU
    Karar No : 4219
    Sandık sonuç tutanağının birer sureti, o seçim çevresinde seçime katılan ve talep eden
    siyasi parti ve bağımsız adayların müşahitlerine, yeteri kadar hazırlanarak sandık kurulu
    başkanı ve üyelerince imzalandıktan ve mühürlendikten sonra verilir. Bu tutanaklar, talep
    halinde öncelikle sandık kurulunun siyasi partili üyelerine imza karşılığı verilir. Ancak bu
    halde, o partinin müşahidine ayrıca tutanak verilmez. Müşahitlere verilecek sandık sonuç
    tutanakları, çok yapraklı kopyalı suret biçiminde hazırlanır. Sandık sonuç tutanağı verilen
    müşahit ve sandık kurulu üyelerinin ad ve soyadları ile temsilcisi oldukları siyasi partinin adı
    veya bağımsız adayın adı ve soyadı sandık kurulu tutanak defterine yazıldıktan sonra
    tutanağın teslim alındığına dair imzaları alınır.
    Sandık kuruluna, her seçim türü için oy pusulasındaki siyasi parti ve bağımsız aday
    sayısından beş fazla sayıda sandık sonuç tutanağı verilir. Bu tutanakların düzenlenmesine
    ilişkin usul ve esaslar Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir”hükmü mevcuttur.

    Habertürk’ten Fevzi Çakır’ın haberine göre  250 sayfalık gerekçeli kararda kısa kararda da ifade edildiği üzere bazı sandık kurullarında kamu görevlisi olmayan sandık kurulu üyeleri ve başkanlarının kamu görevlisi olması gerektiği belirtildi. Buna ilişkin ilçe seçim kurullarına gönderilen sorularda gerekli izahı yapacak açıklama gelmediği belirtildi.

    Kararda altı çizilen gerekçeler şöyle sıralandı: 

    İstanbul İli genelinde; Yukarıda dökümü gösterildiği şekilde, 18 adet sandıkta sayım döküm cetvelinin hiç bulunmadığı, 90 adet sandıkta ise sayım döküm cetvellerinde sandık kurulu imzalarının  bulunmadığı görülmüştür.

    “Seçim sonucunun güvenilirliğini ciddi biçimde zedelemektedir”

    Sayım döküm cetveli olmayan veya imzasız olmakla esasen yok hükmünde olan 108 adet sandıktaki oy kullanan seçmen sayısı 30.281 dir. Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, izah edilemeyecek şekilde büyükşehir belediye başkanlığı için sayım ve döküm cetvelinin düzenlenmediği 18 sandığın 16 sında, ilçe  belediye başkanlığı ve ilçe belediye meclis üyeliği için sayım döküm cetvelinin düzenlendiği 90 sandığın 41’inde ilçe belediye başkanlığı için sayım ve döküm cetvelinin düzenlendiği, 90 sandığın 47’sinde ise ilçe belediye meclis üyeliği için sayım döküm cetvelinin düzenlendiği görülmektedir. Seçim sonucunun belirlenmesinde en önemli unsurlardan biri olan sayım döküm cetvellerinin 108 sandıkta düzenlenmemiş olması, bu sandıklardaki seçim sonucunun güvenilirliğini ciddi biçimde zedelemektedir.

    Kısıtlı, ölü, tutuklu ve taksirli seçmenler

    Sayım döküm cetvellerindeki bu eksiklik, tek başına seçim sonucuna müessir olmamakla birlikte, sandık kurulu başkanlarının kanuna aykırı biçimde belirlenmesi ile birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca ara kararımız uyarınca itiraz dilekçesi ve ekleri üzerinde ilçe seçim kurullarınca yapılan incelemeler sonucunda 377 adet kısıtlının oy kullandığı, 6 sandıkta ölü olan kişilerin yerine oy kullanıldığı, 41 sandıkta ceza infaz kurumunda bulunan tutuklu ve taksirli suçlardan hükümlülerin yerine oy kullanıldığı, 58 sandıkta ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yerine oy kullanıldığı, 224 adet zihinsel engeli nedeniyle kısıtlı olan kişinin oy kullandığı tespit edilmiştir.

    “Kanuna aykırı şekilde oluşan sandık kurulları”

    Bu şekilde oy kullanma hakkı olmamasına karşın oy kullandığı tespit edilen kişi sayısının 706 olduğu görülmüştür. Tüm bu nedenlerle sonuca etkili sayıdaki sandıkta, sandık kurulu başkanlarının kanun hükümlerine aykırı olarak görevlendirilmesi ve kanuna aykırı şekilde oluşan sandık kurullarının yaptığı seçim iş ve işlemlerine itibar edilmesinin mümkün bulunmaması hususu ile bir bütün olarak değerlendirilen yukarıda izah edilen diğer kanuna aykırılık ve usulsüzlükler, seçimin güvenilirliğini ortadan kaldıran ve seçim sonucuna müessir olay ve haller kapsamında görüldü. 

    Sadi Güven’in muhalefet şerhi

    Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Sadi Güven, gerekçeli kararda koyduğu muhalefet şerhinde şu görüşlere yer verdi: Sandık kurulları kesinleştikten sonra bu kuruluşa karşı yapılacak itirazlar seçimin itirazı için tek başına iptal sebei görülemez. Sandık kurullarının usulsüz oluşması tam kanunsuzluk halini oluşturmaz.

    “Seçimlerin iptali için tek başına bir itiraz sebebi olarak ileri sürülemez”

    YSK’da ret oyu veren üyelerin düştüğü muhalefet şerhinde şu ifadeler yer aldı: 

    Sandık kurullarının usulsüz oluşması tam kanunsuzluk halini oluşturmaz. Sandık kurullarının kuruluşuna ilişkin işlemlerin kesinleşmesinden sonra bu kuruluşa karşı yapılacak itirazlar seçimden sonra o seçimlerin iptali için tek başına bir itiraz sebebi olarak ileri sürülemez. 298 sayılı Kanunun 21 ve 23. maddeleri gereği 5 kişisi siyasi parti temsilcisi olup 7 kişiden oluşan sandık kurulunda siyasi partili üyelerle birlikte görev yapan usulsüz atanmış sandık kurulu başkanının 31 Mart 2019 günü yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimine ilişkin maddi hatalar giderilip geçersiz oyların tamamının yeniden sayılması karşısında tek başına seçimin neticesine tesir ettiğine ilişkin seçimin iptalini gerektirir tespit olmadığından sayın çoğunluğun seçimin iptali ile yenilenmesine ilişkin kararına katılınamamıştır

    Gerekçeli kararın 210. sayfasındaki son cümle ve 211. sayfada şu ifadeler dikkat çekti: “Sandık kurulu başkanlarının kanun hükümlerine ayykırı olarak görevlendirildi”

    Kararın kısıtlı, ölü seçmenlerle ilgili araştırma sonuçları yer alıyor. Karara muhalefet şerhleri yer alıyor. Karar YSK’nın internet sitesinde yer aldı. 

     İŞTE GEREKÇELİ KARAR

    CEVAP VER

    Lütfen yorumunuzu giriniz!
    Lütfen isminizi buraya giriniz